Қазақстанның қазіргі қоғамдық өмірінде тарих қойнауында жинақталған құнды деректерге тоқталудың маңызы зор. Орта ғасырларда Еуразия кеңістігінде Дешті-Қыпшақтар мемлекетін құрып, әлемдік өркениет пен мәдениетке үлес қосқан қыпшақтардың мол мұрасы әр кезеңде әр түрлі әліпбимен жазылғаны белгілі. Қыпшақ тілінде армян графикасымен жазылған мұра дін, әдебиет, тарих, құқық, ...

Мақалада түркі халықтарының, оның ішінде қазақ халқының ХІХ-ХХ ғасырлар шегінде кирилл графикасына көшуі сөз болады. Аталған кезеңдегі кирилл графикасымен жазылған қазақ жазба мұралары бүгінгі күнге дейін жеткілікті зерттелмеген, сол себепті кирилл графикасымен жазылған түркі жазба мұраларының тілін зерттеу өзекті мәселе болып табылады. Кирилл әліпбиімен жазылған еңбектер ...

Сан ғасырлар бойы көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын ұстанып, бір ғана мәдениеттің − көшпелілер мәдениетінің тұғырын бірлесе қалаған түркі халықтарының дүниетанымы, этномәдени болмысы тарихи-әлеуметтік үдерістерге байланысты белгілі бір дәрежеде өзгерістерге ұшырағаны белгілі. Мұндай өзгерістер этнос тілінен көрініс тауып отырады, тегі бір қазақ және түрік тілдері де ...

Мақалада қырық бір, ит көйлек, төр, кіндік, Анка-anka, мойын, мүйіз, таспа сөздерімен келетін фразеологизмдердің мағынасы қарастырылады. Фразеологизмдердің қалыптасуына мотив болған этномәдени деректердің мазмұны ашылады. Қазақ және түрік фразеологизмдерінен мысалдар келтіріле отырып, қырық бір санының, төр, кіндік ұғымдарының сакралды мәні интерпретацияланады. «Ит көйлек» ...

Көне Анатолияда (Кіші Азия) XIX ғасырдың басында жарыққа шығарылған сына жазулы мәтіндер бұл аумақта табылған ең алғашқы жазба дереккөздері. Аталған ескерткіштер орталық Кіші Азия яғни, қазіргі Кайсери қаласының жанынан Kültepe қалашығында табылған. Kültepe (ежелгі Kaniš) қалашығында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде 23 мыңға жуық сына жазуы бар тақтайшалар ...

В данной статье рассматриваются лексические, фонетические модификации религионимов Аллах, Тенгри, Қудай, Бурхан в разносистемных языках: русском, английском, казахском, монгольском. Определяется место заимствованных слов в составе лексики принимающего языка, их поведение, оформление, степень приспособления к системе языка. Способность рассматриваемых религионимов выражать ...

Исследование тюркского словообразования имеет длительную историю. Однако, несмотря на это, многие вопросы словообразования все еще не исследованы. Основной единицей деривации в тюркских языках является словообразовательная пара, словообразовательный процесс, внутри которого до сих пор не нашли полноценного изучения. К их числу следует отнести мотивационные отношения между ...

В статье рассматриваются древнейшие памятники, написанные руническим письмом, как общее наследие тюркоязычных народов, сохранившееся до наших дней. Тюркоязычные народности и их языки имеют весьма древнюю письменную традицию, восходящую, по крайней мере, к рубежу нашей эры. В изучении древнетюркских памятников: осуществлена точная датировка текстов, выявлены авторство и ...

Мақалада қазақ, қарақалпақ және ноғай тілдеріне ортақ соматизмдердің ішінде бас, мойын, қол және аяқ мүшелеріне қатысты атаулардың қазіргі тілдік қолданыстағы нұсқасы мен тарихи жазба ескерткіштердегі нұсқаларына салыстыру жасалады. Салыстырмалы талдауға алынған соматизмдер лексикографиялық және этимологиялық еңбектерге негізделіп іріктелген. Бір генеалогиялық топқа жататын ...

Varlıkları birbirinden ayıran en temel özellik adlarıdır. Adlandırıldığında o varlık bilinmiş olur. Adlandırma her toplumda aynı şekilde yapılmaz. Bu çalışmada “gökkuşağı” sözcüğünün farklı dil ailelerinde adlandırma şekli araştırılmıştır. Altay dil ailesindeki Türkçe ve Avrupa dil ailesi “gökkuşağı” sözcüğü esas alınarak karşılaştırılmış, Türk dillerinde “gökkuşağı” kelimesinin ...