Посмотр Түркі руна ескерткіштерін зерттеу мәселелері по названию

Отображаемые элементы 1-20 из 29

    • OLD TURKIC POLITICAL TERMS USED IN THE ALTÏN ORDA KHAN’S EDICT 

      Munai, E. (L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2023-05-25)
      Altïn Orda, also known as the Golden Horde or Jochi Ulus, was a regime founded by Chingis Khan’s oldest son, Jochi, and then established by his son, Batu, in the early and middle of the 13th century. Although the Altïn Orda was of Mongol origins, the state had been rapidly assimilated by the local Turkic-speaking people. Therefore, the political terminology of the Altïn Orda ...
      2023-12-01

    • TÜRK VE AVRUPA DİLLERİNDE “GÖKKUŞAĞI” SÖZCÜĞÜNÜN ADLANDIRILMASI 

      Öncül, V.; Köse, D. (L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2023-05-25)
      Varlıkları birbirinden ayıran en temel özellik adlarıdır. Adlandırıldığında o varlık bilinmiş olur. Adlandırma her toplumda aynı şekilde yapılmaz. Bu çalışmada “gökkuşağı” sözcüğünün farklı dil ailelerinde adlandırma şekli araştırılmıştır. Altay dil ailesindeki Türkçe ve Avrupa dil ailesi “gökkuşağı” sözcüğü esas alınarak karşılaştırılmış, Türk dillerinde “gökkuşağı” kelimesinin ...
      2023-12-01

    • АРМЯН ЖАЗУЛЫ ҚЫПШАҚ ЕСКЕРТКІШІ ТІЛІНДЕГІ ӨТКЕН ШАҚ ЕТІСТІГІНІҢ АНАЛИТИКАЛЫҚ ФОРМАЛАРЫНЫҢ ЖАСАЛУЫ 

      Төребекова, С.М. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Бұл мақалада XVI-XVII ғасырлардағы армян жазулы қыпшақ ескерткіштері тіліндегі өткен шақ етістігінің аналитикалық формасының жасалу жолдары, мағыналық ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеу материалы ретінде А. Гаркавецтің «Кыпчакское письменное наследие: T I, II, Каталог и тексты памятников армянским письмом» деген атпен жарияланған еңбегінен мысалдар алынады. Мұнда 1519-1628 ...
      2023-12-01

    • АРМЯН-ҚЫПШАҚ ЕСКЕРТКІШТЕРІ ТІЛІНДЕГІ САН-МӨЛШЕР КАТЕГОРИЯСЫНЫҢ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 

      Жиембай, Б.С. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-04-25)
      Қазақстанның қазіргі қоғамдық өмірінде тарих қойнауында жинақталған құнды деректерге тоқталудың маңызы зор. Орта ғасырларда Еуразия кеңістігінде Дешті-Қыпшақтар мемлекетін құрып, әлемдік өркениет пен мәдениетке үлес қосқан қыпшақтардың мол мұрасы әр кезеңде әр түрлі әліпбимен жазылғаны белгілі. Қыпшақ тілінде армян графикасымен жазылған мұра дін, әдебиет, тарих, құқық, ...
      2023-12-01

    • ВОПРОСЫ ПРОИСХОЖДЕНИЯ АФФИКСОВ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ В ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ 

      Андирова, А.Е. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В предлагаемой статье рассматривается вопроспроисхождения аффиксов принадлежности в тюркских языках, известных своей богатой системой аффиксации, используемых для выражения различныхграмматических значений, в том числе и принадлежности. В тюркских языках аффикс принадлежности выражает лицо и число субъекта обладания, а также в зависимости от сочетающихся семантических групп ...
      2023-12-01

    • ДЖАДИДИЗМ И МОДЕРНИЗАЦИЯ: КУЛЬТУРНОПРОСВЕТИТЕЛЬСКИЕ АСПЕКТЫ В ТЮРКСКОМ ОБЩЕСТВЕ КОНЦА XIX - НАЧАЛА XX ВЕКОВ 

      Амуртаева, К.М. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В конце XIX - начале XX веков джадидизм был направлен на модернизацию традиционного тюркского общества путем реформ образования, возрождению культуры и социальному прогрессу. Анализу данного вопроса уделялось значительное внимание со стороны исследователей. Однако наблюдается необходимость в проведении современного аналитического исследования. В статье автор попытался сделать ...
      2023-12-01

    • ЗАТТЫҚ МӘДЕНИЕТ –ТАРИХ АЙҒАҒЫ (ҚР ҰЛТТЫҚ МУЗЕЙҚОРЫНАН) 

      Амирова, М.О. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Бұл мақалада түркі халықтарына ортақ ыдыстың түрі тегене жайлы айтылған. Тегененің жасалу жолы яғни көшпелі халық өміріне ыңғайлылығымен оның атқаратын қызметі, кімге тиесілі екендігі туралы толық ақпарат берілген. Сондай-ақ, тегененің иесі Шоқанның әжесі Айғаным ханша туралы мәлімет берілген. Айғаным ханшаның ел басқару ісіндегі патша үкіметімен келіссөздері хат арқылы ...
      2023-12-01

    • ИСТОКИ, ПРОБЛЕМЫ И НАПРАВЛЕНИЯ ИССЛЕДОВАНИЯ РУНИЧЕСКИХ ПАМЯТНИКОВ 

      Шаймердинова, Н.Г. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В статье освещаются открытия и изучения енисейских памятников, отмечаются внеязыковые и языковые факторы, благодаря которым В.Томсен сделал дешифровку рунической письменности. Автор статьи также рассматривает дискуссионные вопросы в исследовании рунической письменности, к числу которых следует отнести формирование, развитие и распространение разных типов рунической письменности; ...
      2023-12-01

    • КИРИЛЛ ГРАФИКАСЫМЕН ЖАЗЫЛҒАН ҚАЗАҚША-ОРЫСША СӨЗДІКТЕ (1897 ж.) КЕЗДЕСЕТІН КӨП МАҒЫНАЛЫ ЛЕКСЕМАЛАР 

      Кадирова, М.С. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада түркі халықтарының, оның ішінде қазақ халқының ХІХ-ХХ ғасырлар шегінде кирилл графикасына көшуі сөз болады. Аталған кезеңдегі кирилл графикасымен жазылған қазақ жазба мұралары бүгінгі күнге дейін жеткілікті зерттелмеген, сол себепті кирилл графикасымен жазылған түркі жазба мұраларының тілін зерттеу өзекті мәселе болып табылады. Кирилл әліпбиімен жазылған еңбектер ...
      2023-12-01

    • КҮЛТЕГІН ЕСКЕРТКІШІНІҢ ТАРИХИ АСПЕКТІСІ 

      Зәкенұлы, Т. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Орталық Азияда өз басымдығын әйгілей алған Көне түрік мемлекеті дамып, қүдіреттеніп, өзінің шығысы мен батысындағы ірі елдермен иық тіресе алатын, тіпті, оларға қатер төндіретін, қажеті келгенде қорғаныш та болатын дәрежеге жетті. Бүгінге жеткен көптеген ескерткіштердің ішінен айырықша орын алған − Күлтегін, Білге қаған және Тоныкөк ескерткіштері. Күлтегін ескерткішіндегі ...
      2023-12-01

    • КӨНЕ АНАТОЛИЯДА ТАБЫЛҒАН ЖАЗБА ДЕРЕКТЕР ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТАРИХИ ЗЕРТТЕУЛЕРДЕГІ ҚОЛДАНЫСЫ 

      Шалдарбекова, А.Б. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Көне Анатолияда (Кіші Азия) XIX ғасырдың басында жарыққа шығарылған сына жазулы мәтіндер бұл аумақта табылған ең алғашқы жазба дереккөздері. Аталған ескерткіштер орталық Кіші Азия яғни, қазіргі Кайсери қаласының жанынан Kültepe қалашығында табылған. Kültepe (ежелгі Kaniš) қалашығында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде 23 мыңға жуық сына жазуы бар тақтайшалар ...
      2023-12-01

    • МОТИВИРОВАННОСТЬ ПРОИЗВОДНЫХ В ТЮРКСКОМ СЛОВОПРОИЗВОДСТВЕ (НА МАТЕРИАЛЕ ЕНИСЕЙСКИХ ПАМЯТНИКОВ) 

      Диханбаева, А.Е. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Исследование тюркского словообразования имеет длительную историю. Однако, несмотря на это, многие вопросы словообразования все еще не исследованы. Основной единицей деривации в тюркских языках является словообразовательная пара, словообразовательный процесс, внутри которого до сих пор не нашли полноценного изучения. К их числу следует отнести мотивационные отношения между ...
      2023-12-01

    • ОЙЫН ТЕОРИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ 

      Бастамитова, А.Т. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада ойын теориясы мен құрылымы, ойын құбылысы зерттеушілердің еңбектері негізінде қарастырылып, талданған. Ойынның теориялық сипатының анықтамасын мәдениеттану, әлеуметтану, философия, психология ғылымдарының отандық және шетелдік ғалымдары жүйелі түрде зерттейді. Сондай-ақ, мақалада автор ойын тақырыптарының әртүрлі кезеңдердегі әртүрлі бағытта зерттелуіне шолу жасай ...
      2023-12-01

    • ОРТА ҒАСЫР ТҮРКІЛЕРІНІҢ ҚАШЫҚТЫҚТАН ШАБУЫЛ ЖҮРГІЗУ ҚАРУЫ, САДАҚ АТУДЫҢ ҰҒЫМДЫҚ СИПАТЫ 

      Мұсабаева, А.Қ. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Тарихы терең түркілердің өзіндік өркениетін қалыптастыруда, түркі қоғамында ер атаулы «тал бесіктен тас үйінді бесігіне» дейін жауынгерлік рухта тәрбиеленді. Елді, жерді, туған жұртын қорғауды ең негізгі мақсат тұтты, бір сөзбен, түріктер асқан батырлық пен ерлікті мадақ тұтып ат жалында, қаружарағымен ұдайы жорықтармен өмір кешті, бүкіл қоғам қашанда әскери дайындықта, әскери ...
      2023-12-01

    • ОТКРЫТИЕ ОРХОНСКИХ ПАМЯТНИКОВ ПИСЬМЕННОСТИ 

      Каиржанов, А.К. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      2023-12-01

    • ПАМЯТНИКИ ПИСЬМЕННОЙ КУЛЬТУРЫ ТЮРКСКОГО СРЕДНЕВЕКОВЬЯ 

      Мусабекова, У.А. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В статье рассматриваются древнейшие памятники, написанные руническим письмом, как общее наследие тюркоязычных народов, сохранившееся до наших дней. Тюркоязычные народности и их языки имеют весьма древнюю письменную традицию, восходящую, по крайней мере, к рубежу нашей эры. В изучении древнетюркских памятников: осуществлена точная датировка текстов, выявлены авторство и ...
      2023-12-01

    • РАССМОТРЕНИЕ ТЮРКСКОЙ ЛЕГЕНДЫ БЕГІМ АНА В КОНТЕКСТЕ ПОИСКА ИСТОРИЧЕСКИХ ПАРАЛЛЕЛЕЙ 

      Ерниязов, Д.К. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Данная статья посвящена анализу легенды Южного Казахстана о Бегім ана, явлющейся символом невинности и пострадавшей от людского наговора. Автор пытается найти исторические паралели в событиях прошлого, опираясь на сам сюжет легенды, события, символику иносказания и упомянутых персонажей.
      2023-12-01

    • РЕЛИГИОНИМЫ КАК ОТРАЖЕНИЕ РЕЛИГИОЗНОГО СОЗНАНИЯ И ЯЗЫКОВЫХ МЕХАНИЗМОВ СОЗДАНИЯ ОЦЕНОЧНОСТИ 

      Аль-Рубайи, Али Гомар Али; Шарипова, М.К.; Исенова, Ф.К. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В данной статье рассматриваются лексические, фонетические модификации религионимов Аллах, Тенгри, Қудай, Бурхан в разносистемных языках: русском, английском, казахском, монгольском. Определяется место заимствованных слов в составе лексики принимающего языка, их поведение, оформление, степень приспособления к системе языка. Способность рассматриваемых религионимов выражать ...
      2023-12-01

    • СЕМАНТИКА ЦВЕТООБОЗНАЧЕНИЙ ПОГОДНЫХ ЯВЛЕНИЙ В КАЗАХСКОМ И КЫРГЫЗСКОМ ЯЗЫКАХ 

      Милованова, Н.В. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Статья рассматривает семантические особенности наименований цветов спектра в казахском и кыргызском языках и их употребление в составе лексических выражений, обозначающих погодные явления в данных языках. В статье дается характеристика колоронимов кара «черный», ак «белый» и көк «синий» и приводится анализ словосочетаний, обозначающих природные и погодные явления, с данными ...
      2023-12-01

    • ТЕОРЕТИКО-МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ИЗУЧЕНИЯ ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНОГО РАЗВИТИЯ СРЕДНЕВЕКОВЫХ ТЮРКОВ КАЗАХСТАНА 

      Азмуханова, А.М. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Важной посылкой поступательного развития общества является преемственность. Это означает, что без исторической ретроспективы, тщательного изучения духовных парадигм, опыта предшествующих поколений, невозможно до конца понять настоящее и прогнозировать будущее. Поэтому всестороннее изучение исторического наследия тюркских народов в ракурсе его позитивного опыта чрезвычайно ...
      2023-12-01