Посмотр Түркітанудың өзекті мәселелері по дате публикации

Отображаемые элементы 1-14 из 14

    • АРМЯН-ҚЫПШАҚ ЕСКЕРТКІШТЕРІ ТІЛІНДЕГІ САН-МӨЛШЕР КАТЕГОРИЯСЫНЫҢ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 

      Жиембай, Б.С. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-04-25)
      Қазақстанның қазіргі қоғамдық өмірінде тарих қойнауында жинақталған құнды деректерге тоқталудың маңызы зор. Орта ғасырларда Еуразия кеңістігінде Дешті-Қыпшақтар мемлекетін құрып, әлемдік өркениет пен мәдениетке үлес қосқан қыпшақтардың мол мұрасы әр кезеңде әр түрлі әліпбимен жазылғаны белгілі. Қыпшақ тілінде армян графикасымен жазылған мұра дін, әдебиет, тарих, құқық, ...
      2023-12-01

    • ТҮРКІЛЕР МЕН ЕЖЕЛГІ ЖӘНЕ ОРТА ҒАСЫРДАҒЫ КОРЕЙ МЕМЛЕКЕТТЕРІНІҢ БАЙЛАНЫСЫ 

      Абжаппарова, Б.Ж. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада ұлы даланы мекен еткен көшпенділер мен түркілердің ежелгі және ортағасырлық корей мемлекеттерімен арасындағы байланыстары қарастырылады. Тарихнамалық талдау жасау барысында кеңестік тарихнамада орын алған Р.Ш. Джарылгасинованың «Древние когуресцы» зерттеуіндегі Корей түбегіндегі ежелгі Когурё, Пуё мемлекеттерінің тұрғындарының ата-бабалары мен Орталық Азияның көшпелі ...
      2023-12-01

    • КИРИЛЛ ГРАФИКАСЫМЕН ЖАЗЫЛҒАН ҚАЗАҚША-ОРЫСША СӨЗДІКТЕ (1897 ж.) КЕЗДЕСЕТІН КӨП МАҒЫНАЛЫ ЛЕКСЕМАЛАР 

      Кадирова, М.С. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада түркі халықтарының, оның ішінде қазақ халқының ХІХ-ХХ ғасырлар шегінде кирилл графикасына көшуі сөз болады. Аталған кезеңдегі кирилл графикасымен жазылған қазақ жазба мұралары бүгінгі күнге дейін жеткілікті зерттелмеген, сол себепті кирилл графикасымен жазылған түркі жазба мұраларының тілін зерттеу өзекті мәселе болып табылады. Кирилл әліпбиімен жазылған еңбектер ...
      2023-12-01

    • ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ТҮРІК ТІЛДЕРІНДЕГІ ЖЫЛҚЫҒА ҚАТЫСТЫ ЗООНИМДІК ЛЕКСИКА 

      Кусаинова, А. Б. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Сан ғасырлар бойы көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын ұстанып, бір ғана мәдениеттің − көшпелілер мәдениетінің тұғырын бірлесе қалаған түркі халықтарының дүниетанымы, этномәдени болмысы тарихи-әлеуметтік үдерістерге байланысты белгілі бір дәрежеде өзгерістерге ұшырағаны белгілі. Мұндай өзгерістер этнос тілінен көрініс тауып отырады, тегі бір қазақ және түрік тілдері де ...
      2023-12-01

    • ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ТҮРІК ФРАЗЕОЛОГИЗМДЕРІНДЕГІ МӘДЕНИ ДЕРЕКТЕР 

      Колпенова, А.К. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада қырық бір, ит көйлек, төр, кіндік, Анка-anka, мойын, мүйіз, таспа сөздерімен келетін фразеологизмдердің мағынасы қарастырылады. Фразеологизмдердің қалыптасуына мотив болған этномәдени деректердің мазмұны ашылады. Қазақ және түрік фразеологизмдерінен мысалдар келтіріле отырып, қырық бір санының, төр, кіндік ұғымдарының сакралды мәні интерпретацияланады. «Ит көйлек» ...
      2023-12-01

    • СЕМАНТИКА ЦВЕТООБОЗНАЧЕНИЙ ПОГОДНЫХ ЯВЛЕНИЙ В КАЗАХСКОМ И КЫРГЫЗСКОМ ЯЗЫКАХ 

      Милованова, Н.В. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Статья рассматривает семантические особенности наименований цветов спектра в казахском и кыргызском языках и их употребление в составе лексических выражений, обозначающих погодные явления в данных языках. В статье дается характеристика колоронимов кара «черный», ак «белый» и көк «синий» и приводится анализ словосочетаний, обозначающих природные и погодные явления, с данными ...
      2023-12-01

    • КӨНЕ АНАТОЛИЯДА ТАБЫЛҒАН ЖАЗБА ДЕРЕКТЕР ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТАРИХИ ЗЕРТТЕУЛЕРДЕГІ ҚОЛДАНЫСЫ 

      Шалдарбекова, А.Б. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Көне Анатолияда (Кіші Азия) XIX ғасырдың басында жарыққа шығарылған сына жазулы мәтіндер бұл аумақта табылған ең алғашқы жазба дереккөздері. Аталған ескерткіштер орталық Кіші Азия яғни, қазіргі Кайсери қаласының жанынан Kültepe қалашығында табылған. Kültepe (ежелгі Kaniš) қалашығында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде 23 мыңға жуық сына жазуы бар тақтайшалар ...
      2023-12-01

    • АРМЯН ЖАЗУЛЫ ҚЫПШАҚ ЕСКЕРТКІШІ ТІЛІНДЕГІ ӨТКЕН ШАҚ ЕТІСТІГІНІҢ АНАЛИТИКАЛЫҚ ФОРМАЛАРЫНЫҢ ЖАСАЛУЫ 

      Төребекова, С.М. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Бұл мақалада XVI-XVII ғасырлардағы армян жазулы қыпшақ ескерткіштері тіліндегі өткен шақ етістігінің аналитикалық формасының жасалу жолдары, мағыналық ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеу материалы ретінде А. Гаркавецтің «Кыпчакское письменное наследие: T I, II, Каталог и тексты памятников армянским письмом» деген атпен жарияланған еңбегінен мысалдар алынады. Мұнда 1519-1628 ...
      2023-12-01

    • ЗАТТЫҚ МӘДЕНИЕТ –ТАРИХ АЙҒАҒЫ (ҚР ҰЛТТЫҚ МУЗЕЙҚОРЫНАН) 

      Амирова, М.О. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Бұл мақалада түркі халықтарына ортақ ыдыстың түрі тегене жайлы айтылған. Тегененің жасалу жолы яғни көшпелі халық өміріне ыңғайлылығымен оның атқаратын қызметі, кімге тиесілі екендігі туралы толық ақпарат берілген. Сондай-ақ, тегененің иесі Шоқанның әжесі Айғаным ханша туралы мәлімет берілген. Айғаным ханшаның ел басқару ісіндегі патша үкіметімен келіссөздері хат арқылы ...
      2023-12-01

    • ҚЫПШАҚ-НОҒАЙ ТІЛДЕРІНЕ ОРТАҚ СОМАТИКАЛЫҚ АТАУЛАРҒА САЛЫСТЫРМАЛЫ-ТАРИХИ ТАЛДАУ 

      Жорабай, Т.С. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада қазақ, қарақалпақ және ноғай тілдеріне ортақ соматизмдердің ішінде бас, мойын, қол және аяқ мүшелеріне қатысты атаулардың қазіргі тілдік қолданыстағы нұсқасы мен тарихи жазба ескерткіштердегі нұсқаларына салыстыру жасалады. Салыстырмалы талдауға алынған соматизмдер лексикографиялық және этимологиялық еңбектерге негізделіп іріктелген. Бір генеалогиялық топқа жататын ...
      2023-12-01

    • TÜRK VE AVRUPA DİLLERİNDE “GÖKKUŞAĞI” SÖZCÜĞÜNÜN ADLANDIRILMASI 

      Öncül, V.; Köse, D. (L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2023-05-25)
      Varlıkları birbirinden ayıran en temel özellik adlarıdır. Adlandırıldığında o varlık bilinmiş olur. Adlandırma her toplumda aynı şekilde yapılmaz. Bu çalışmada “gökkuşağı” sözcüğünün farklı dil ailelerinde adlandırma şekli araştırılmıştır. Altay dil ailesindeki Türkçe ve Avrupa dil ailesi “gökkuşağı” sözcüğü esas alınarak karşılaştırılmış, Türk dillerinde “gökkuşağı” kelimesinin ...
      2023-12-01

    • ОРТА ҒАСЫР ТҮРКІЛЕРІНІҢ ҚАШЫҚТЫҚТАН ШАБУЫЛ ЖҮРГІЗУ ҚАРУЫ, САДАҚ АТУДЫҢ ҰҒЫМДЫҚ СИПАТЫ 

      Мұсабаева, А.Қ. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Тарихы терең түркілердің өзіндік өркениетін қалыптастыруда, түркі қоғамында ер атаулы «тал бесіктен тас үйінді бесігіне» дейін жауынгерлік рухта тәрбиеленді. Елді, жерді, туған жұртын қорғауды ең негізгі мақсат тұтты, бір сөзбен, түріктер асқан батырлық пен ерлікті мадақ тұтып ат жалында, қаружарағымен ұдайы жорықтармен өмір кешті, бүкіл қоғам қашанда әскери дайындықта, әскери ...
      2023-12-01

    • ОЙЫН ТЕОРИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ 

      Бастамитова, А.Т. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      Мақалада ойын теориясы мен құрылымы, ойын құбылысы зерттеушілердің еңбектері негізінде қарастырылып, талданған. Ойынның теориялық сипатының анықтамасын мәдениеттану, әлеуметтану, философия, психология ғылымдарының отандық және шетелдік ғалымдары жүйелі түрде зерттейді. Сондай-ақ, мақалада автор ойын тақырыптарының әртүрлі кезеңдердегі әртүрлі бағытта зерттелуіне шолу жасай ...
      2023-12-01

    • ВОПРОСЫ ПРОИСХОЖДЕНИЯ АФФИКСОВ ПРИНАДЛЕЖНОСТИ В ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ 

      Андирова, А.Е. (Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева, 2023-05-25)
      В предлагаемой статье рассматривается вопроспроисхождения аффиксов принадлежности в тюркских языках, известных своей богатой системой аффиксации, используемых для выражения различныхграмматических значений, в том числе и принадлежности. В тюркских языках аффикс принадлежности выражает лицо и число субъекта обладания, а также в зависимости от сочетающихся семантических групп ...
      2023-12-01