Серия Биологические науки: Недавние поступления

Отображаемые элементы 1-20 из 101

    • Role of anthocyanins in plant resistance to virus 

      Beisekova, M.K.; Samat, A.; Kurmanbayeva, А.B.; Bekturova, A.Zh.; Iksat, N.N.; Zhangazin, S.B.; Masalimov, Zh.K. (2025)
      Viral infections pose a serious threat to crop production in Kazakhstan and worldwide, negatively affecting the growth, development, and productivity of agricultural crops. Under conditions of multiple stresses, such as drought, extreme temperatures, soil salinity, and pathogen damage, viruses aggravate physiological changes in plants, disrupting their metabolic pathways ...
      2025-06-04

    • Модификация геномов растений методами генетической инженерии и геномного редактирования: доставка экзогенных ДНК 

      Дейнеко, Е.В.; Калкабаев, А.Ж.; Жанабаева, А.Ж.; Альмусаев, А.К.; Салхожаева, Г.М.; Турпанова, Р.М. (2025)
      Рассматриваются данные о развитии и совершенствовании методов доставки фрагментов экзогенных ДНК в геномы различных видов растений в постгеномную эру биологии. Приведены особенности доставки экзогенных ДНК в зависимости от этапа культивирования растительных клеток в условиях in vitro. Сделан акцент на развитии методов, обеспечивающих доставку кассет экспрессии в геномы ...
      2025-06-04

    • Macrophytes of the Floodplain swamps of the Akmola Region 

      Berdenov, J.G.; Dukenbayeva, A.D.; Mendybaev, Y.H.; Ataeva, G.M.; Saginov, K.M.; Inkarova, J.I.; Gataulina, G.A.; Aikenova, N.Ye.; Zhumagul, M.Zh. (2025)
      This paper presents the results of the research on macrophytes of floodplain swamps of the coastal territories of the Aktastinka River and wetlands of Aktasty village, located in Arshalinsky district, Akmola region of the Republic of Kazakhstan. The inventory revealed the floristic composition of the Aktastinka village locality and the coastal territory. Along with species ...
      2025-06-04

    • The role of small RNAs under abiotic stress in plants 

      Samat, A.; Zhanassova, K.; Soltabayeva, A.; Syzdyk, K.; Akbassova, A.; Zhangazin, S.; Bekturova, A.; Beisekova, M.; Yermukhambetova, R.; Nurbekova, Zh.; Masalimov, Zh.; Kurmanbayeva, A. (2024)
      Small RNAs (sRNA) play an essential role in the epigenetic modulation of the genome. They are implicated in numerous processes, encompassing factors that mitigate both abiotic and biotic stressors. Notable among these are heat shock proteins (HSP), enzymes involved in reactive oxygen species (ROS) scavenging, and nuclear factor Y (NF-Y). Molecularly, sRNAs are characterized ...
      2025-06-04

    • MitomiRs: The Role of Mitochondrial miRNAs in Regulating Radiation-Induced Cellular Senescence 

      Ibragimova, M.A.; Kussainova, A.A.; Aripova, A.A.; Bersimbaev, R.I.; Bulgakova, O.V. (2024)
      The problem of human exposure to ionizing radiation has attracted increasing attention in various scientific fields. Recently, a substantial amount of data has been collected on the age-related risks associated with radiation exposure, which has enabled researchers to uncover the relationship between ionizing radiation and cellular senescence. This has led to the search for ...
      2025-06-02

    • Емтихан стресінің әр-түрлі соматотиптері бар білім алушылардың алаңдаушылық деңгейіне және тыныс алу көрсеткіштеріне әсері 

      Сулейменова, А.Е.; Татаева, Р.Қ.; Исаева, Н.Б.; Нуржанқызы, А. (2024)
      Мақалада емтихан стресі барысындағы әр-түрлі соматотипі бар білім алушылардың алаңдаушылығының ситуативті және жеке мазасыздық деңгейінің, cыpтқы тыныc алy көpceткіштepінің оның ішіндe: тыныc алy жиілігінің (ТАЖ), тыныc алy көлeмінің (TАK), өкпeнің тіpшілік cыйымдылығының (ӨTC), дeм алyдың peзepвтік көлeмінің (ДАPK), дeм шығаpyдың peзepвтік көлeмінің (ДШPK) көрсеткіштері ...
      2025-06-02

    • Bacteroides fragilis бактериясының карбапенемге төзімділіктің молекулалық механизмдері 

      Баянбек, Д.С.; Жолдыбаева, Е.В.; Ильдербаев, О.З. (2024)
      Карбапенемдер көп жағдайда кең спектрлі белсенділікпен үйлесу, жылдам бактериоцидтік әсері арқасында, антибактериялық препараттардың басқа класымен салыстырғанда төзімді штамдарды селекциялауда біршама потенциалға және жақсы төзімділікпен антибактериялық препараттардың ішінде ең сәтті тобы болып табылады. Карбапенемдер грам-оң, сонымен бірге грам-теріс бактерияларға да қарсы ...
      2025-06-02

    • Нейробиологические основы суицидальности 

      Татаева, Р.К.; Акбаева, Л.Х.; Тагаев, Д.А.; Маханова, А.М. (2024)
      В обзорной статье рассматриваются биологические факторы и патофизиологические механизмы формирования суицидального поведения. Стресс современной жизни, будучи психосоциальным в основе своей, реализуется через определенные биологические механизмы, затрагивающие биологическую сущность человека. По многочисленным литературным источникам, при суициде в патологический процесс ...
      2025-06-02

    • Остеология висцерального черепа озерного гольяна Rhynchocypris percnurus (Leuciscidae) из Северного и Центрального Казахстана 

      Тагаев, Д.А.; Салкымбаева, М.Б. (2024)
      Статья посвящена остеологии озерного гольяна – аборигенного представителя ихтиофауны Казахстана. Данный вид имеет обширный ареал в северной Евразии и дискуссионную таксономическую структуру. Родовая принадлежность озерного гольяна неоднократно менялась – в настоящее время его часто относят к роду Rhynchocypris. В пределах данного вида описано несколько подвидов, два из которых ...
      2025-06-02

    • «Көкшетау» МҰТП аумағындағы Dactylorhiza fuchsii (Druce) Soó ценопопуляцияларының қазіргі жағдайы 

      Халымбетова, А.Е.; Мухтубаева, С.К.; Абиев, С.А. (2024)
      Мақалада «Көкшетау» МҰТП аумағында сирек кездесетін Dactylorhiza fuchsii (Druce) Soó (Orchidaceae) түрінің 6 ценопопуляцияларының (ЦП) зерттеу нәтижелері көрсетілген. D. fuchsii өсімдігінің көктерек-қайыңды орманда, бұталы-шөпті қауымдастықтарда кездесетіні анықталды. Dactylorhiza fuchsii (Druce) Soó ценопопуляцияларындағы морфометриялық параметрлері – сабағының ұзындығы, ...
      2025-06-02

    • Асбест әсерінен туындаған өкпе аурулары жасушалық механизмдеріндегі митохондрияның рөлі 

      Берсимбаев, Р.И.; Айнагулова, Г.С. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2024)
      Митохондриялар оттегінің белсенді формаларының (ОБФ) негізгі көзінің бірі болып табылады, сондықтан олар жасушалық тотығу-тотықсыздану процестерін реттеуге және ОБФ сигнализациясына белсенді қатысады. Митохондриялық дисфункция биоэнергия алмасуында және көптеген өкпе ауруларының патогенезінде маңызды рөл атқарады. Митохондрияның тотығу фосфорлану процестері және жасушалық ...
      2024-05-25

    • Связь между участием в боевых действиях и риском коморбидных кардиометаболических, сердечно-сосудистых заболеваний у ветеранов Афганской войны 

      Осадчая, Е.В.; Татаева, Р.К.; Алехин, А.Н. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2024)
      В последнее время социально-политические и экономические преобразования в мировом сообществе приводят к увеличению числа межнациональных, религиозных, территориальных и ряда других конфликтов. Данные противоречия и рост числа вооруженных столкновений ведут к нарушению психического и соматического здоровья людей. Кроме того, лидирующую позицию в Казахстане, как и во всем мире, ...
      2024-05-25

    • Hydroecological indicators of Lake Bolshoy Sarykol, Karaganda region 

      Akbayeva, L.Kh.; Pangaliyev, E.M.; Mamytova, N.S.; Kobetayeva, N.K.; Kyzdarbekova, G.T. (L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2023)
      The work studied the general ecological state of Lake Bolshoy Sarykol in the east of the Abay district of Karaganda region. Morphometric measurements of the reservoir, studies of samples for hydrochemical composition, composition of bottom sediments, diversity and quantitative indicators of coastal aquatic vegetation, diversity and quantitative indicators of phyto- and ...
      2024-05-25

    • Астана қаласының саябақ аймақтарының флорасын талдау 

      Берденов, Ж.Г.; Нурсафина, А.Ж.; Инкарова, Ж.И.; Дмитриев, П.С.; Асылбеков, К.М.; Сагинов, К.М. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      Ғылыми мақалада Астана қаласының саябақ аймақтарының флорасы жанжақты зерттелген. Қалалық инфрақұрылымның қарқынды өсуі мен жасыл аймақтар қатарының кеңейуіне байланысты, флораны зерттеу қала экожүйесін басқару мен сақтаудың негізгі аспектісіне айналуда. Зерттеу жұмыстары Астананың әртүрлі саябақтары мен скверлеріндегі өсімдіктер жамылғысы үлгілерін жинау мен оларға систематикалық ...
      2024-05-25

    • Gliocladium catenulatum саңырауқұлақтан алынған экстракттың Botrytis cinerea және Fusarium оxysporum фитопатогендеріне антифунгалдық әсері 

      Исмагулова, А.Б.; Спанбаев, А.Д.; Наекова, С.К.; Салхожаева, Г.М.; Сармурзина, З.С. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      Бұл мақалада Gliocladium catenulatum саңырауқұлағының экстракттары алынып, Солтүстік Қазақстанда кең таралған фитопатогенді Botrytis cinerea және Fusarium oxysporum саңырауқұлақтарына антифунгальды қасиеті қарастырылды. Зерттеу нәтижесінде ауруға ұшырамаған құлпынай тамырынан Gliocladium catenulatum оқшауланды. Бұл микромицет-антогонист фитопатогендерге жоғары антифунгальды ...
      2024-05-25

    • Природные ресурсы девясила высокого (Inula helenium L.) на территории Восточного Казахстана 

      Мырзагалиева, А.Б.; Самарханов, Т.Н.; Нурсафина, А.Ж.; Болгибаева, А.Б. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      В данной статье приведены результаты исследований по оценке природных ресурсов девясила высокого на территории Восточного Казахстана. Дана характеристика девясила высокого (Inula helenium L.) и представлены сведения об его полезных свойствах и возможностях использования в медицине. В ходе исследований выявлены две перспективные для заготовки лекарственного сырья ценопопуляц ...
      2024-05-25

    • Lenzites betulina базидиальді саңырауқұлағының микробқа қарсы белсенділігін арттыруда оңтайлы өсіру жағдайларын таңдау 

      Наекова, С.К.; Сармурзина, З.С.; Салхожаева, Г.М.; Текебаева, Ж.Б.; Мамытбекова, Г.К. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      Соңғы он жылдықтарда жоғары базидиальды саңырауқұлақтардан алынған әртүрлі қосылыстарды зерттеуге көбірек көңіл бөлінуде. Мақалада зертхана жағдайында қайың ағаштарының зиянкесі болып табылатын жоғары сатылы базидиомицет саңырауқұлағының таксономиялық түрлік құрамына талдау жүргізілді. Саңырауқұлақтың культуральді - морфологиялық және молекулалық - генетикалық қасиеттерін ...
      2024-05-25

    • Relationship between blood cholesterol and suicidal behaviour 

      Makhanova, А.M.; Ponаmareva, O.A.; Tatayeva, R.K. (L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2023)
      According to the World Health Organization report for 2021, the Republic of Kazakhstan is among the countries with a high suicide rate in the world ranking, ranking 20th. The nature and mechanisms of the development of suicidal behaviour in humans continue to be insufficiently clear. Previously, a number of studies have revealed the relationship between the level of lipids, ...
      2023-11-14

    • Анализ представленности видов рода Allium L. флоры Арало-Балхашского региона в Гербарии (АА) 

      Абдилданов, Д.Ш.; Веселова, П.В.; Кудабаева, Г.М.; Курманбаева, М.С.; Абаш, А.С.; Избастина, К.С. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      Род Allium L. имеет большое количество представителей во флоре Казахстана. Экологический диапазон произрастания видов рода простирается от альпийского и субальпийского поясов до пустынь. Виды этого рода характеризуются разнообразием морфологических характеристик, что создает трудности для их определения. В Арало–Балхашском регионе встречается, согласно современным данным, ...
      2023-11-14

    • Морфометрическая характеристика ультраструктуры митохондрий легких крыс после введения животным хризотил асбеста 

      Айнагулова, Г.С.; Рзаев, Ф.Г.; Гасымов, Э.К.; Берсимбай, Р.И. (ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2023)
      Метод морфометрического анализа использован для изучения ультраструктурных изменений митохондрий легких крыс после однократного интратрахеального введения животным хризотил-асбестовой пыли в дозах 25 мг и 50 мг. По морфометрическим показателям более серьезные изменения были выявлены в митохондриях, при влиянии асбеста в дозе 50 мг, которые характеризовались достоверным ...
      2023-08-14