«ЕСКЕНДІР» ПОЭМАСЫНДАҒЫ УАҚЫТ ПЕН МӘҢГІЛІК МӘСЕЛЕСІ:АБАЙДЫҢ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ КОНЦЕПЦИЯЛАРЫ

Abstract

Бұл мақала Абай Құнанбайұлының «Ескендір» поэмасындағы уақыт пен мәңгілік өмір мәселесін терең философиялық тұрғыда талдайды. Мақалада материалдық әлемнің уақытша, өтпелі сипаты мен адамның ішкі рухани жаңғыруындағы мәңгілік құндылықтар арасындағы диалектикалық қарым-қатынас қарастырылады. Абайдың поэзиясында уақыт – әлемнің әр сәтте өзгеріп отыруын, адамның күнделікті тіршілігінің өткінші кезеңдерін білдірсе, мәңгілік – рухани кемелдену, адамгершілік пен ізгіліктің, шынайы махаббат пен әділеттіліктің белгісі ретінде айқын көрінеді.Мақалада «Ескендір» поэмасы арқылы Абай өз заманының әлеуметтік-саяси ахуалы, материалдық әлемнің тұрақсыздығы мен рухани әлемнің мәңгілік құндылықтары арасындағы қарама-қайшылықты, сондай-ақ адамның өз-өзін тануы мен тәрбие ете отырып толық адам болу жолындағы ұлы идеясын жеткізеді. Абайдың философиялық концепциясы – адамды ақыл, қайрат және жүректің үйлесімі арқылы кемелдендіру, оның непсісін тәрбие ете отырып рухани жаңғыруға ұмтылу – қазіргі заманда да өзектілігін жоғалтпай, жастар мен қоғамның рухани дамуына негіз болмақ.