Білім алушы-қандастардың эмпатиялық қабілеттерінің психологиялық ерекшеліктері

Abstract

Әлеуметтік интеллект – тиімді өзара әрекеттесу мен қарым-қатынас дағдысы. Тиімді өзара әрекеттесудің басты сапасы эмпатия болып табылады. Эмпатия басқа адамның эмаоционалды жағдайын түсіне білу. Мақалада эмпатия әлеуметтік интеллектінің көрсеткіші ретінде қарастырылған. Мақаланың өзектілігін ашуда Отандарына оралған қандастардың әлеуметтік интеллектісін анықтау және ортаға бейімдеу қажеттілігі айқындалады. Ол үшін қандастар белгілі бір топтың мүшесі болып, сондағы адамдардың ішкі жан дүниесін, психологиялық кеңістігінің ерекшеліктерін түсіне алатын қабілетке ие болу керек. Бұл қабілет эмпатиямен байланысты. Басқа адамның эмоционалдық жағдайын анықтай білу икемділігі тұлғаралық қарым-қатынасты оңтайландырып, тепе теңдікті орнатуға көмегін береді. Қандастардың эмпатиялық қабілеттерін дамыта отырып, басқа адамдардың эмоциясын, сезімін айқындау, қарым-қатынасқа түскенде тиімді әрекеттер жасау, басқа адамдарға көмегін беру, болып жатқан жағдайға дұрыс бағасын беру икемділіктері айқындалады. Эмпатиялық әрекеттесу кезінде адамның құндылық жүйесі қалыптасады. Қандастардың ортаға бейімделуіне, сонымен қатар тұлғалық, кәсіби дамуына, әлеуметтік ортаға тиімді орнын табуға, потенциалын арттыруға эмпатияның рөлі ерекше. Отандық ғалымдардың еңбектеріне талдау жасай отырып, әлеуметтік интеллектіні анықтауда эмпатияның маңыздығы көрсетілді. Зерттеу жұмысының бастамасы болғандықтан, мақалада әлеуметтік интелектінің бір көрсеткіші ретінде эмпатияны алдық. Мақалада жоғары оқу орнында оқып жатқан қандастардың эмпатия деңгейін анықтап алдық. Зерттеуге 50 білім-алушы қандастар қатысты. Зерттеу келесі әдістеменің көмегімен жүргізілді: эмпатия деңгейін диагностикалау (В. В. Бойко). Мақалада білім алушы-қандастардңы эмпатикалық қабілеттерінің көрсеткіштерін айқындады.