Серия Филология: Недавние поступления
Отображаемые элементы 61-80 из 210
-
Абай шығармалары – А. Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегінде
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2022)Мақалада Абай шығармаларының ХХ ғасыр басындағы қазақ қоғамының рухани-мәдени өміріне әсері қарастырылады. Абай өлеңдерінің көрнекті ғалым, ағартушы, ақын, Алаш ұлт-азаттық қозғалысының рухани көсемі А. Байтұрсынұлының шығармашылығына тақырыптық-идеялық, көркемдікэстетикалық әсері талданады. Ғалымның «Әдебиет танытқыш» атты зерттеуінде Абай өлеңдерінің қолданылу сипаты талданып, ...2023-08-17 -
Тема невежества в поэтике Абая Кунанбаева
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Статья посвящена анализу темы невежества в поэзии Абая Кунанбаева на примере стихотворений «К наукам я холоден в юности был» («Жасымда ғылым бар деп ескермедім»), «Пока не знаешь – молчи» («Ғылым таппай мақтанба»), «Будь разборчив в пути своем» («Әсемпаз болма әрнеге»), а также слов назиданий поэта («Книга слов»). Авторы статьи предлагают разграничивать два аспекта понятия ...2023-08-17 -
Прецедентті мәтіндердегі «зат-символ» мәселесі
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Адам баласы өміріне серік болып, бірге жасасып келе жатқан зат атаулыға қандай деңгейде де тәуелді. Сондықтан заттардың мәні, қызметі мен мағынасы адамға қаншалықты қатыстылығымен өлшенеді. Қатыстылықтың сипаты адам мәдениетімен шарттылықта және нақты тарихи, мәдени-әлеуметтік ерекшеліктерімен анықталады. Мақалада прецедентті мәтіндердегі (эпос, жыраулар поэзиясы) заттық ...2023-08-17 -
Смағұл Садуақасұлының әңгімелері: көркемдік және тарихилық қағидаттардың ықпалдастығы
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)ХХ ғасырдың 20-жылдарындағы көркем прозада «Салмақбай – Сағындық», «Күлпәш», «Күміс қоңырау» повестерімен, «Сәрсенбек» романымен аты мен заты қалған Смағұл Садуақасұлының «Өртең», «Салмақбай, Махамбет», «Аптономиа» сынды әңгімелері әрі көркемдік, әрі тарихилық сипатымен ерекшеленеді. Алаш әдебиеті кезеңіне жататын осы көркем шығармалардың авторы – жай жазушы ғана емес, ...2023-08-17 -
Қазақ қызына қатысты салт-дәстүрлердің «Тіл-Мәдениет-Қоғам» контексіндегі көрінісі
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Мақалада қазақ халқының қыз балаға арналған салт-дәстүрлердің ерекше тұстары сөз болады. Қазақ халқының дүние бейнесінің фразеологиялық фрагменттерінде бекіген жалпы қыз бала туралы ұғым-түсініктердің ұлттық сипаты «Тіл-Мәдениет-Қоғам» контексінде суреттеледі. Қазақ халқының салт-дәстүрге деген көзқарасын, оның құндылықтары мен қолданыстағы орнын фразеологиялық тіркестер арқылы ...2023-08-17 -
К вопросу аспектуальности глаголов в русском, казахском и английском языках (на примере глаголов движения в спортивном дискурсе)
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Проблема аспекта глаголов в языках всегда вызывала интерес не только со стороны частных грамматик, но и компаративной лингвистики. До сих пор открытым и дискутируемым остается вопрос о существовании аспекта как грамматической категории во многих языках. Если русский язык имеет в наличии достаточное количество научных изысканий и подтверждений активности данной категории в ...2023-08-17 -
Nomads yurt as an archetype
(L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2021)The archetype of house performs a sacred function in the culture and knowledge of the peoples of the world from the point of view of space. However, depending on the geographical location and historical and social status of each nation, housing is used in different connatations. Today, since the archetype of house is of universal importance, the research based on cross-cultu ...2023-08-17 -
Түркі лексикографиясының тарамдана дамуы: түрік сөздіктерінің сипаты
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Әлемдік тіл білімінде теориялық лексикография ғылым ретінде ХХ ғасырдың екінші жартысында қалыптасты. Ал түркі лексикографиясы өзінің тарихи бастауын ХІ ғасырдағы классикалық араб тіл білімімен сабақтаса дамыған орта ғасыр түркі тіл біліміндегі сөздік түзу ісінен алады. Тарихы мың жылға жуықтаған түркі лексикографиясы ХІ ғасырдағы Махмуд Қашқари дайындаған «Диуани лұғат ат-түрік» ...2023-08-17 -
Түркі тілдерінің салыстырмалы лексикологиясы және қазіргі қыпшақ жазба тілдері лексикасының зерттелу барысы
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Мақалада қазіргі түркі тілдерінің салыстырмалы лексикологиясының пәндік тұғырын қалыптастырудың, соның негізінде түркі тілдерінің сөз қазынасына, сөздік қорына, сөздік құрамына қатысты тұжырымдамалық ғылыми пікірлерді бір арнаға тоғыстырудың маңызы өзектеледі. Түркі тілдерінің лексикалық құрамына қатысты теориялық білімнің және қазіргі түркі тілдерінің лексикалық қорының ...2023-08-17 -
Timeline as a Means of Digital Representation of Theoretical Material
(L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2021)The article depicts the use of Timeline innovative online technology based on the theoretical course "The History of the English language" or "Lingua countrystudy" for students of linguistic specialties. Often in studying theoretical courses modern students have difficulties with tasks related to understanding the cultural and historical context, establishing causal links ...2023-08-17 -
Армян-қыпшақ жазба мұраларының тақырыптық-жанрлық сипатта зерттелуі
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Орта ғасырда Еуразия кеңістігінде Дешті Қыпшақ мемлекетін құрып, әлемдік өркениет пен мәдениетке өз үлесін қосқан қыпшақтардың артында қалған мол мұра әр кезеңде түрлі әліпбилермен жазылғаны мәлім. Армян графикасымен қыпшақ тілінде жазылған мұралар дін, әдебиет, тарих, құқық, философия, жаратылыстану ғылымдарына негізделіп, өмірдің саяси-экономикалық, тарихи-мәдени салаларын ...2023-08-17 -
Ахмет Байтұрсынұлы нақыл сөздерінің ағартушылық сипаты
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Қазіргі қазақ әдебиеттану ғылымында ХХ ғасыр басындағы ұлт зиялыларының тағылымды ғұмырын, әдеби мұрасы мен сан қатпарлы іргелі ғылыми еңбектерін зерделеу өзекті сипат алуда. Ұлттық жаңару мен жаңғырудағы Алаш кезеңі қазіргі тәуелсіздікке қол жеткізудегі белесті кезең болса, осынау тарихи үрдісте реформатор тұлға Ахмет Байтұрсынұлының шығармашылығы ерекше маңызға ие. Сондықтан ...2023-08-17 -
Сөйлем мүшелері теориясына
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Қазақ тіл білімінде сөйлем мүшелерін табиғи түрінде зерттеу А. Байтұрсынұлы синтаксисінен басталды. Бұл ХХ ғасырда жалғасып, сөйлем мүшелерінің түрлері жіктеліп, талданып негізгі ұстанымдары қалыптасты. Дегенмен сөйлем мүшелері теориясы мен жүзесінде шешімін таппаған мәселелер баршылық. Тұрлаулы мүшелерде басымдық бірде бастауышқа берілсе, бірде баяндауышқа беріліп ...2023-08-17 -
Художественный дискурс в свете этнокультурной интерпретации текста
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Статья посвящена проблеме этнокультурной интерпретации ценностносмыслового содержания художественного дискурса. Художественный дискурс рассматривается как социокультурное взаимодействие автора, порождающего текст, и читателя, его воспринимающего и интерпретирующего. Процесс интерпретации художественного текста, как продукта сотворчества креативного и рецептивного сознаний, ...2023-08-17 -
Қытай және қазақ тілдеріндегі тыйым сөздердің лингвомәдени сипаты
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Дүниежүзіндегі қай халықтың тілі мен дәстүрлі мәдениетін алсақ та, дерлік бәрінің тілі мен салт-дәстүрінде, адамдардың күнделікті қарым-қатынасын, коммуникациясын, пікір-алмасуын ерекшелендіріп, реттеп отыратын тыйым сөздер яғни табу сөздерді кездестіреміз. Бұл мақалада қазақ және қытай халықтарының тіл, мәдениет, тарих, діни сенім-нанымдары ескеріле отырып, лингвомәдениетт ...2023-08-17 -
Абай өлеңдері метопоэтика парадигмасында
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Мақалада Абайдың ақындық болмысы мен суреткерлік шеберлігі, шығармашыл тұлға ретіндегі даралығы метапоэтика парадигмасында қарастырылады. Метапоэтиканың негізгі зерттеу бағыты көркем шығармашылық табиғаты, суреткердің шеберлігі, көркем туындының поэтикалық тілі екендігі әдебиеттанушы ғалымдардың тұжырымдарына сүйене отырып зерделенеді. Шығармашыл тұлғаны мәтін ішінен ...2023-08-17 -
Переводы стихотворений Якуба Коласа и Янки Купалы на казахский язык: контрастивно-семантический аспект
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Проведен контрастивно-семантический анализ переводов отдельных стихотворений классиков белорусской литературы Я. Коласа и Я. Купалы. Выявлено общее и специфическое в содержании оригиналов и переводов на уровне отдельных лексем, предложений и строф. Установле-ны переводческие трансформации (лексические, грамматические замены, перестановки, добавления, опущения и др.), стилистические ...2023-08-17 -
Топонимическое пространство Казахстана: вопросы стандартизации и кодификации
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)В статье поднимается вопрос о необходимости разработки новых стандартов, связанных с унификацией написания топонимов Казахстана. Топонимы играют важную роль в жизни общества, они являются отражением тех социальных, культурных, политических трансформаций, которые происходят в социуме в тот или иной период и являются неотъемлемой частью международной коммуникации. Активизация ...2023-08-17 -
Kazakh jewelry: problems of translation and creation of a multilingual thesaurus
(L.N.Gumilyov Eurasian National University, 2021)In the era of globalization, the significance of some national decorations is lost, and their etymology had been forgotten. Since the time of independent Kazakhstan, more attention has been paid to the revival of national culture and its values. Kazakh jewelry is important part of national culture. Kazakh jewelry has been studied by Kazakhstani scientists in the fields of ...2023-08-17 -
Мәулана Жәлал-ад-дин Руми туралы дерек көздері
(ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2021)Мақалада ХІІІ ғасырдағы Хорасаннан шыққан парсы-түрік ақыны, фақих, исламтанушы, теолог және сопы-мистик Жәлал-ад-дин Руми жайлы дереккөздердегі кейбір қарама-қарсы пікірлер сөз болады. Румидің туған жылы, туған жері, отбасының батысқа қоныс аудару себептері, шыққан тегі, моңғолдармен қарым-қатынасы жайлы деректер салыстырылып, қарастырылады. Румитануда негізгі дереккөздер ...2023-08-17
