http://repository.enu.kz/handle/enu/13817 2026-04-03T23:51:56Z 2026-04-03T23:51:56Z Салыматова, Нургул Рыскелдиевна Никамбекова, Асель Байзаковна http://repository.enu.kz/handle/enu/10358 2025-06-13T23:10:02Z 2023-02-17T00:00:00Z

ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДІҰЛЫНЫҢ ЗАМАН ФИЛОСОФИЯСЫ Салыматова, Нургул Рыскелдиевна; Никамбекова, Асель Байзаковна In the article we tried to analyze the work of our sage, who was in search of answers about the meaning of life, about the existence of humanity and morality in Kazakh philosophy. Sh. Kudaiberdiuly reveals the multifaceted nature of the mind. A pure mind, a healthy mind, a free mind in Shakarim's worldview is not a rational, thinking mind, as we think. The thinker means the mind in contact with the Creator, the cosmic mind given by God for the purpose of creating man. That is, he is talking about the mind leading to the eternal above, and not about what is necessary to satisfy those who are lost in a false mortal world on a planet called Earth. In civilized countries, scientific and technological progress is developing with inexorable speed. Space exploration, discoveries in medicine, nanotechnology are the success of developed countries. Since its inception, humanity has determined its abilities by mastering nature. Old values are being replaced by brand new ones. However, although "the country will be new in fifty years," the dimension of humanity is an immutable axiom. Today, a person who does not correspond to the time has changed. The man's face narrowed. In the "Doctrine of Conscience" by Sh. Kudaiberdiyev, a disciple of Abai, does not lose its significance at all times. "White heart", "pure mind", "man without abuse" - these are the main categories of Shakarim's philosophy.

2023-02-17T00:00:00Z Балапашев, Бекен Сарсенгалиевич http://repository.enu.kz/handle/enu/10357 2025-06-14T11:28:04Z 2023-02-17T00:00:00Z

ФИЛОСОФИЯ ЖАБАЙХАНА АБДИЛЬДИНА В КОНТЕКСТЕ ИСТОРИКО-ФИЛОСОФСКОГО АНАЛИЗА НАЦИОНАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ Балапашев, Бекен Сарсенгалиевич Reflection on the fate and history of the Kazakh people, its spiritual and moral heritage associated with a nomadic way of life, as well as the spiritual world of the Kazakhs, in which Turkic and Muslim traditions are intertwined, remain the focus of academician Zh. Abdildin. Developing this approach, he writes about the results of understanding the features of the nomadic type of civilization, the nature, type, essential features of the worldview traditions of the spiritual heritage of the Kazakhs. It should be noted that Zh. Abdildin from childhood, having absorbed the national spirit in Soviet times, showed interest in the essential moments of national philosophy. His articles on the philosophical views of Al-Farabi, Sh. Ualikhanov, Abay and M. Auezov confirm this. On the basis of a rigorous analysis, the scientist fruitfully investigated the issues of the traditional perception of the Kazakhs, its main features. After all, philosophy carries in itself not only universal and global, but also national and original. This raises topical questions about the existence of the Kazakhs and their traditional worldview. Zh. Abdildin expresses his attitude to the traditions and oral folk art of the Kazakhs mainly in the analysis of the creative heritage of Sh. Ualikhanov. Since it is known that Shokan, with pride for his people, repeatedly noted in his works the richness and richness of oral works of the Kazakhs, he lovingly collected and carefully kept the best examples of Kazakh folklore.

2023-02-17T00:00:00Z Калназаров, Абылайхан Мамырайханович http://repository.enu.kz/handle/enu/10356 2025-06-13T20:35:14Z 2023-02-17T00:00:00Z

ШӨГЕ БАЛУАН ОБРАЗЫНЫҢ АҢЫЗ-ШЕЖІРЕ АРҚЫЛЫ РЕПРЕЗЕНТАЦИЯСЫ Калназаров, Абылайхан Мамырайханович The problem of Kazakh statehood is becoming more and more urgent. Especially when the first euphoria since independence dissipated and the immature popular ideas were left behind. Kazakhstan as an independent country has gained some experience, and the need to rely on and delve into the images of the past has also increased. The development, study and analysis of political systems, symbols and values, ideas in a historical, cultural, philosophical context began. In accordance with the specifics of the writing of the Great Steppe, based on oral history, the The problem of Kazakh statehood is becoming more and more urgent. Especially when the first euphoria since independence dissipated and the immature popular ideas were left behind. Kazakhstan as an independent country has gained some experience, and the need to rely on and delve into the images of the past has also increased. The development, study and analysis of political systems, symbols and values, ideas in a historical, cultural, philosophical context began. In accordance with the specifics of the writing of the Great Steppe, based on oral history, the The problem of Kazakh statehood is becoming more and more urgent. Especially when the first euphoria since independence dissipated and the immature popular ideas were left behind. Kazakhstan as an independent country has gained some experience, and the need to rely on and delve into the images of the past has also increased. The development, study and analysis of political systems, symbols and values, ideas in a historical, cultural, philosophical context began. In accordance with the specifics of the writing of the Great Steppe, based on oral history, the materials cannot be deeply comprehended without mythology and legend. The role of political representation is significant. Representation is a philosophical concept, the scientific geography of which is very extensive. Its general definition is "the representation of one in the other and through the other." The image, being also one of the main philosophical concepts, is a set of concepts as the meaning of this representation. Myths are archaic stories about heroes in their purest form and information reflecting the picture of the world, including from the ancient states of the nation. In historical times, myths, legends and images of the past can serve as a kind of channel of statehood. On the one hand, it paves the way to the formation of reference behavioral models that provide interpretation of what is happening in society at the present stage and interpretation through the prism of the past and help self-determination.

2023-02-17T00:00:00Z Adylkhanova, Samal http://repository.enu.kz/handle/enu/10355 2025-06-13T21:49:18Z 2023-02-17T00:00:00Z

DUTY AND RESPONSIBILITY IN THE ETHICAL TEACHINGS OF ANCIENT PHILOSOPHERS Adylkhanova, Samal Мақалада антикалық философтардың моральдық-этикалық оқужаттығуларындағы борыш пен жауапкершілік проблематикасы қаралады. Алғашқы этикалық оқу-жаттығулар әрқашан да борыш пен борыштың проблемаларын нақты қарастыра бермейді. Сонымен қатар, философиялық шығармалардың мәтіндерінде тұлғаның қоғам немесе топ алдындағы борышы мен жауапкершілігі идеясының өзі күнделікті өмірдің ұйғарымдары мен ережелерінде айқын көрінеді. Осылайша, антикалық әлемде борыш пен жауапкершіліктің мазмұнын анықтаудың философиялық тәсілдері әртүрлі. Бірақ адамның және қоғамның тыныс-тіршілігіндегі борыш пен жауапкершіліктің орны мен рөлін анықтау тәсілдерінің әр алуандығы кезінде қоғам мүдделерінің жеке тұлғалардың жеке мүдделерінен басымдығы айқын деп қорытындылауға болады. Жеке тұлға мен қоғам мүдделерінің бірлігі идеясы анық байқалмайды. Тарихтың осы кезеңіндегі борыштың мазмұны бірінші кезекте қоғамдық пайда алуды көздейтін қылықтар мен қатынастарды қамтыды. Борыш пен оның мазмұны, өз таңдауы мен қылықтары үшін жауапкершілік идеясы әр түрлі уақыт кезеңінде әртүрлі халықтарда әртүрлі. Философия саласындағы зерттеулер қарыздың әртүрлі әлеуметтік жағдайларға, тарихи кезеңдерге және ұлттарға сәйкес өзгеретін әртүрлі идеялары бар екенін көрсетеді. «Борыш» терминін тек оның әртүрлі халықтарда ұсталуын зерделеу негізінде дәл анықтау қиын, бірақ онда белгілі бір қылықтарды жасаудың объективті қажеттілігінің себебі айқын көрінеді. Адамның болмысы үшін осындай табиғи борыш пен жауапкершілік ұзақ уақыт бойы философтармен жеке дербес зерттеу объектісі ретінде қарастырылмаған. Алайда, оның практикалық мазмұны мен нәтижелерін біле отырып, борыштың мазмұны туралы түсінік жасауға болады. Осылайша, антикалық философтардың тікелей азаматтық қоғамда, социумда жауапкершілік пен борышты түсінуге деген ой-пікірлерін бағалау және қайта пайымдау кезінде біз жауапкершілікті ар-ожданның дауысы ретінде көбірек қабылдап, жауапкершілік бостандықпен, жақсылықпен, борышпен және заңмен тығыз байланысты екеніне сенім білдірдік. Дегенмен, дәл осы алғашқы жолдар, пайымдаулар, ойлар осы философиялық бағытта үлкен магистральді ашудың алғашқы қабаты болды.

2023-02-17T00:00:00Z