http://repository.enu.kz/handle/enu/2130 2026-04-04T01:59:50Z 2026-04-04T01:59:50Z Мұсатаева, Фарида Магауиевна http://repository.enu.kz/handle/enu/2139 2025-06-14T14:24:33Z 2022-01-01T00:00:00Z

Тәуелсіз Қазақстандағы коммеморативтік саясат Мұсатаева, Фарида Магауиевна Мақалада 90-шы жылдар мен қазіргі уақытқа дейінгі кезеңдегі Қазақстандағы коммеморативтік саясат талданады. Коммеморативтік практикаларды жіктеу барысында белгілі бір іс-шараларды жүзеге асыруда мемлекеттің ішінара қатыстылығы көрсетілген. Билікпен жүргізіліп отырған коммеморативтік саясат қоғамның сұранысына сай жүргізілетіні немесе оның әрі қарайғы ілгерілеу үдерісі мүдделі топтармен «тарихи әділеттілікті орнату» міндетімен жалғасын табылғандығы анықталды. Аталмыш мақалада коммеморация құралдары саналатын мемлекеттік деңгейдегі актілерін саралау арқылы естелік практикаларын төрт түрге жіктеу талпынысы жасалған. Коммеморативтік актілердің жіктелімі мазмұндық құрылымына қарай аталып, әр жіктелімнің репрезентативтілігін дәлелдеу мақсатында кейс әдісі қолданылған. Практикалық кейстерге ұлттық жадыны жаңғыртуға бағыттарған нормативтік актілердің нәтижелігі; көпшілікпен аталып өтілетін мерекелер мен мерейтойлардың идеологиялық маңыздылығы; топонимикалық өзгерістер ықпалы зерделенген. Сонымен қатар, Наурыз мейрамы мен Абай Құнанбайұлының мерейтойын атап өту іс-шараларына ретроспективтік талдау жүргізіліп, олардың идеологиялық маңызы ағымдағы саяси өзгерістермен шартталғаны анықталған. Тәуелсіздік жылдарындағы коммеморациялық практикаларды саралай келе, билікпен ұлттық естеліктерге қатысты жүргізілген актілер, біріншіден, ұжымдық жадыны тасымалдаушы; екіншіден, ұрпақаралық байланысты ұзақ жылдарға біріктіруші; үшіншіден, мүдделі топтар мен халықтың қатысу белсенділігін арттыру арқылы бірегейлікті сақтаушы функциясын атқаратыны анықталды. Мақала тақырыбын зерделеуде естелік саясатын зерделеген ғалымдар Эмиль Дюркгейм, Пьер Нора, Алейда Ассман теориялары, Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі және ғаламтордың ашық көздерінде жарияланған бұқаралық ақпарат мәліметтері қолданылған.

2022-01-01T00:00:00Z Кикимбаев, Мейрам Ж. Камарова, Рузия И. Малгараева, Зауре Б. http://repository.enu.kz/handle/enu/2138 2025-06-14T21:31:26Z 2022-01-01T00:00:00Z

Неотенгрианство в Казахстане как ответ реисламизации: в поисках идейных истоков Кикимбаев, Мейрам Ж.; Камарова, Рузия И.; Малгараева, Зауре Б. Данная статья посвящена анализу идейных оснований и истоков современного тенгрианства в Казахстане. В поиске духовных ориентиров в период нациестроительства возникает неотенгрианство, с одной стороны, как возрождение исконных казахских традиций и ценностей. С другой стороны, оно актуализируется как ответ на реисламизацию, а точнее, появление новых исламских течений, в том числе с их радикальными идеями и практиками, вступающими вразрез с традиционной казахской культурой. В статье представлен анализ идей, вызывающих рост интереса к тенгрианскому мировоззрению. В качестве базовых источников, влияющих на идеологию неотенгрианства, рассмотрены труды Чокана Валиханова, Льва Гумилева, Мурада Аджи, Нурмагамбета Аюпова, Серикбола Кондыбая, Едиге Турсунова и других авторов. Также проведен анализ трудов неформальных лидеров неотенгрианских сообществ в Казахстане, а именно исследованы концептуальные и идеологические аспекты неотенгрианства в книгах «Истина. Священная система Қазақ» и «ҚАСИЕТ. Сила Духа Великой Степи». В работе делается вывод, что под влиянием идей и концепций указанных выше авторов возможно появление нового поколения последователей неотенгрианства как мировоззренческой позиции и системы практик, продуцирующей идеи, направленные на укрепление национальной идентичности.

2022-01-01T00:00:00Z Aralkhanov, Baglan O. Sakhov, Abzal S. Kurbanbayeva, Saule N. http://repository.enu.kz/handle/enu/2137 2025-06-14T03:05:47Z 2022-01-01T00:00:00Z

Cultural and philosophical significance in the art of Kuyi Aralkhanov, Baglan O.; Sakhov, Abzal S.; Kurbanbayeva, Saule N. The art of kyui has a special place in the development of the spiritual world of the Kazakh people. It is necessary not only to distinguish the stages of spiritual development but also for the future of cultural development, to thoroughly understand the meaning and specificity of this phenomenon, which has its own complex structure and deep mystery. The recognition of kyui art and its cultural features and philosophical thoughts is very important for the permanent strengthening of our modern independence. It is clear that we have the task of recognizing and appreciating the spiritual heritage of the people, training them in the national spirit, and being able to create them for the needs of today’s era of democratic social construction. The legends and stories of the Kazakh kyuis are spoken only by research, and not by systematic cultural and philosophical analyses. Because the specificity and breadth of the subject, the complexity of the content of worldly phenomena in the status heritage of the people were considered worthy of special study. The art of folk kui, which occupies a special place in the content structure of Kazakh philosophy, is of great importance in the formation of the national mentality.The art of kuyi is a source in the formation of our national culture. It has become a cultural value of the Kazakh people, contributing to their worldview for this reason. When we analyze the place of musical art in the framework of the cultural development of the Kazakh people, then it is impossible not to mention its national basis and spiritual life. At the basis of this idea are concepts such as self-recognition, feeling, acceptance as a nation. As a result, we recognize the dignity of the nation, its ability to recognize the nature of state art, which has become the core of its spiritual wealth.

2022-01-01T00:00:00Z Шакиев, Мадияр Н. http://repository.enu.kz/handle/enu/2136 2025-06-13T22:58:40Z 2022-01-01T00:00:00Z

Кеңестік кезең мен Кемел Тоқаев (жеке күнделігі мен замандастар естелігінен) Шакиев, Мадияр Н. Мақалада автор Кемел Тоқаев есіміне қатысты 2000-2021 жылдар аралығында шыққан жарияланымдар мен басылымдарды қарастырады. Аталған уақыт аралығындағы жарияланымдар іріктеліп, мақаланың мақсатын ашатындары ғана таңдалды. Жазушының өміріне қатысты келтірілген құнды деректерді тарихи тұрғыда талдап, архив құжаттарымен дәлелдей отыру мақаланың мақсаты ретінде алынды. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Ұлттық архивінен, Орталық мемлекеттік архивінің Кемел Тоқаев қорынан, Ұлттық академиялық кітапханадан алынған құжаттар қолданылды. Мақаланың өзектілігі жазушының шығармашылық жанрына қазіргі қоғам тарапынан сұраныстың артуынан, қазақ әдебиетіндегі детективтік жанрдың бастамасында тұрған тұлғаның мұрасына жаңаша баға беріп, Қазақстан тарихындағы орнын межелеу. Автор Кемел Тоқаевтың 1931-1933 жылдардағы ашаршылық, Ұлы Отан соғысы, соғыстан кейінгі Қазақ КСР-дегі мәдениет саласының өркендеуі сияқты тарихи оқиғалар мен бетбұрыстарды басынан кешіргеніне тоқталады. Соған байланысты қазіргі таңда мемлекеттік деңгейдегі ашаршылық мәселесінің көтерілуі, жазушының аталған трагедиялық оқиға кезіндегі өмір кезеңін тереңірек зерттеуді қажет етеді. Сонымен қатар Ұлы Отан соғысына қатысты көптеген архивтік құжаттардың құпиялығының жойылуына байланысты, майдангер-жазушының ірі шайқастарға қатысу барысы туралы жаңа зерттеу кеңістіктері ашылды. Осыған орай автор ашаршылық пен соғыс, мәдени өрлеу кезіндегі шығармашылық жолы сияқты мәселелерді қарастыру міндеттерін алға қойды. Соңынан елеулі із қалдырған қайраткерлер есімдерін ардақтау, ұрпақ тәрбиесі мен ел тұрақтылығы үшін қажетті ұлттық идеологиялының қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Осы орайда мақаланың негізгі мәселесі ретінде жеткілікті дәрежеде зерттелмеген Кемел Тоқаев есімі қарастырылады.

2022-01-01T00:00:00Z