http://repository.enu.kz/handle/enu/3273 2026-04-04T00:59:35Z 2026-04-04T00:59:35Z Мұхамбетова, Қ.А. Урузбаева, Г.Т. Исахова, Г.Д. Шайлазова, Ә.Қ. http://repository.enu.kz/handle/enu/3297 2025-06-14T20:00:11Z 2022-01-01T00:00:00Z

Әлеуметтік жұмыс тәжірибесіне және басқа да көмекші кәсіптерге руханилықты интеграциялау Мұхамбетова, Қ.А.; Урузбаева, Г.Т.; Исахова, Г.Д.; Шайлазова, Ә.Қ. Руханилық қазіргі уақытта ғылыми пікірталастардың пәні ретінде жалғасып келеді, қарама-қарсы шеңбері «зайырлық - руханилық» шектерінен шығып барады. Сонымен қатар, руханилық мәселелері көмекші мамандықтар тәжірибесіне және бірінші кезекте әлеуметтік жұмысқа интеграциялау жаңа серпілістерге ие болып отыр. Руханилық тұжырымдамасын талдай отырып, мақала авторлары оның мазмұнына қатысты ең көп таралған көзқарастарға шолу жасайды және де, пікірталастардың негізгі тақырыптарын анықтайды. Руханилықтың діни, мәдени, саяси контекстерін бөліп көрсетуге болады, сонымен қатар, оны көмекші мамандықтар жүйесіндегі араласулардың нәтижелеріне әсер ететін маңызды фактор ретінде қарастыруға болады (медициналық тәжірибе, клиникалық психология, психиатрия). Сонымен қатар, ол, өмірлік мағынаны іздеу және дінде руханилық емдеу мен қорғану детерминанты ретінде әсер ете алады және де осалдық пен тәуекелдерді арттыратын фактор да бола алады. Зерттеулер көрсеткендей, суицидтік мінез-құлық, тәуелділік, ауыр жарақат, онкология және психиатриялық аурулар жағдайында руханилық дәлелденген және ең тиімді тәжірибе болып табылады. Мақалада, әлеуметтік жұмыскер үшін руханилық саласында біліктілікке ие болу, жеке өзіне және клиентке қатысты мәселелерді түсіну және кәсіби қызметте руханилықпен бетпе-бет келуге дайын болуы керек деген маңызды ойлар айтылады. Мақалада «Әлеуметтік жұмыс» білім беру бағдарламасы бойынша оқитын студенттер арасында жүргізілген әлеуметтанулық сауалнаманың нәтижелері берілген. Олардың пікірінше, әлеуметтік жұмыскер өз клиенттері үшін өмірдің мәнін табуда жетекші және көмекші ретінде әрекет етеді, ал рухани және практикалық қызметтің бастапқы нүктесі оның жеке көзқарастары мен өмірлік ұстанымдары болып табылады. Көмекші мамандықтар контекстінде руханилықты зерттеушілердің ең негізгі қорытындыларының бірі, әлеуметтік жұмыс бойынша мамандарды және көмекші мамандықтарды даярлау шеңберінде руханилықты зерттеу.

2022-01-01T00:00:00Z Besherli, H. Sanatkanuly, M. Kudabekov, M. Baigabylov, N. http://repository.enu.kz/handle/enu/3296 2025-06-13T20:28:52Z 2022-01-01T00:00:00Z

Methadone use in opioid substitution therapy for drug dependence Besherli, H.; Sanatkanuly, M.; Kudabekov, M.; Baigabylov, N. ‘Anti-methadone hysteria’ has reached colossal proportions. It is raging today on Internet sources specializing in combating drug addiction and popularizing public health. Substitution therapy is a type of drug addiction treatment using opioid substances that act on the human brain like heroin and morphine. The topic of opioid substitution treatment has long gone beyond the level of scientific discussion. It has become a confrontation between two ideologies. On the one hand, this method has received broad support from the World Health Organization, the United Nations Office on Drugs and Crime, and the Joint United Nations Programme on HIV/AIDS. Substitution therapy using methadone has been successfully used in many countries in America, Western and Eastern Europe, and the CIS. On the other hand, substitution therapy is essentially a replacement for heroin addiction with methadone addiction, which makes it fundamentally impossible to achieve a complete cessation of drug use. No matter how controversial the assertion about OST may seem, it is necessary to get to the heart of the issue. The article describes the scheme for the use of opioid substitution therapy in Kazakhstan and contains criticism of the maintenance therapy opponents, as well as the arguments of its supporters.

2022-01-01T00:00:00Z Дюсенова, А.Ж. Мандыкаева, А.Р. Оздугру, А. Уталиева, Ж.Т. Даужанова, А.М. http://repository.enu.kz/handle/enu/3295 2025-06-13T21:07:37Z 2022-01-01T00:00:00Z

Білім алушы-қандастардың эмпатиялық қабілеттерінің психологиялық ерекшеліктері Дюсенова, А.Ж.; Мандыкаева, А.Р.; Оздугру, А.; Уталиева, Ж.Т.; Даужанова, А.М. Әлеуметтік интеллект – тиімді өзара әрекеттесу мен қарым-қатынас дағдысы. Тиімді өзара әрекеттесудің басты сапасы эмпатия болып табылады. Эмпатия басқа адамның эмаоционалды жағдайын түсіне білу. Мақалада эмпатия әлеуметтік интеллектінің көрсеткіші ретінде қарастырылған. Мақаланың өзектілігін ашуда Отандарына оралған қандастардың әлеуметтік интеллектісін анықтау және ортаға бейімдеу қажеттілігі айқындалады. Ол үшін қандастар белгілі бір топтың мүшесі болып, сондағы адамдардың ішкі жан дүниесін, психологиялық кеңістігінің ерекшеліктерін түсіне алатын қабілетке ие болу керек. Бұл қабілет эмпатиямен байланысты. Басқа адамның эмоционалдық жағдайын анықтай білу икемділігі тұлғаралық қарым-қатынасты оңтайландырып, тепе теңдікті орнатуға көмегін береді. Қандастардың эмпатиялық қабілеттерін дамыта отырып, басқа адамдардың эмоциясын, сезімін айқындау, қарым-қатынасқа түскенде тиімді әрекеттер жасау, басқа адамдарға көмегін беру, болып жатқан жағдайға дұрыс бағасын беру икемділіктері айқындалады. Эмпатиялық әрекеттесу кезінде адамның құндылық жүйесі қалыптасады. Қандастардың ортаға бейімделуіне, сонымен қатар тұлғалық, кәсіби дамуына, әлеуметтік ортаға тиімді орнын табуға, потенциалын арттыруға эмпатияның рөлі ерекше. Отандық ғалымдардың еңбектеріне талдау жасай отырып, әлеуметтік интеллектіні анықтауда эмпатияның маңыздығы көрсетілді. Зерттеу жұмысының бастамасы болғандықтан, мақалада әлеуметтік интелектінің бір көрсеткіші ретінде эмпатияны алдық. Мақалада жоғары оқу орнында оқып жатқан қандастардың эмпатия деңгейін анықтап алдық. Зерттеуге 50 білім-алушы қандастар қатысты. Зерттеу келесі әдістеменің көмегімен жүргізілді: эмпатия деңгейін диагностикалау (В. В. Бойко). Мақалада білім алушы-қандастардңы эмпатикалық қабілеттерінің көрсеткіштерін айқындады.

2022-01-01T00:00:00Z Nuradinov, A.S. Mambetalina, A.S. Utalieva, Z.T. http://repository.enu.kz/handle/enu/3294 2025-06-14T10:52:41Z 2022-01-01T00:00:00Z

Adaptation and standardization of the R. Amthauer intelligence test on the Kazakhstan population Nuradinov, A.S.; Mambetalina, A.S.; Utalieva, Z.T. The article presents the experience of adapting the foreign intelligence test by R. Amthauer on the Kazakh population. The test translated into Kazakh was conducted on a sample of 509 people. Of these, 192 test takers were males, and 317 test takers were females. Pupils of school-lyceum «Binom-Uly Dala», Nur-Sultan city and first year students of humanities of L.N. Gumilyov Eurasian National University, aged from 13 to 18 years old, took part in the research. The article contains basic literature on this problem. It highlights the variants of psychodiagnostic tools developed with the adaptation of the test of the structure of intellect. It presents a brief description of R. Amthauer’s structure of intellect. The article presents results of the study of reliability of subtests. The results of the psychometric study are substantiated on a representative sample of respondents in the Kazakh and Russian languages. Cronbach’s alpha (0.945) of R. Amthauer’s intelligence test indicates a high level of internal consistency and reliability of test questions.

2022-01-01T00:00:00Z