http://repository.enu.kz/handle/enu/4874 2026-04-03T23:49:19Z 2026-04-03T23:49:19Z Тулеков, Е.А. Морзабаев, А.К. Махмутов, В.С. Ерхов, В.И. Филиппов, М.В. http://repository.enu.kz/handle/enu/4880 2025-06-14T14:30:33Z 2020-01-01T00:00:00Z

ЕҰУ эксперименттiк кешенiнiң бақылау деректерi негiзiндегi 2016-2019 жж. ғарыштық сәулелердiң вариациялары Тулеков, Е.А.; Морзабаев, А.К.; Махмутов, В.С.; Ерхов, В.И.; Филиппов, М.В. бұл мақалада Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетiнде (ЕҰУ) құрылған ғылыми космофизикалық эксперименттiк кешеннiң CARPET қондырғысының қысқаша сипаттамалары және 2016-2019 жылдар кезеңiнде алынған эксперименттiк деректер келтiрiлген. Жер магнитосферасы мен планетааралық ортадағы ғарыштық сәулелер мен жағдайлардың тiркелген өзгерiстерiн талдаудың жеке нәтижелерi келтiрiлген. Алынған деректердi түзету үшiн барометрлiк коэффициенттi анықтау әдiсi келтiрiлген. Басқа нейтрондық мониторларда алынған эксперименттiк деректердi өлшеу динамикасы CARPET детекторымен жүргiзiлген өлшеу деректерiнiң сериясымен жақсы сәйкес келетiнi көрсетiлген. ЕҰУ ғылыми космофизикалық эксперименттiк кешенiнде үздiксiз мониторинг пен зерттеудiң мақсаты қайталама ғарыштық сәулелер ағындарының вариацияларын зерттеу болып табылады. Бұл жұмыс CARPET детекторының көмегiмен алынған эксперименттiк мәлiметтер күн, планетааралық ортада, сондай-ақ, жер үстi атмосфералық қабатының бетiнде болып жатқан процестер жағдайында ғарыштық сәулелердiң өзгеру қасиеттерiн әртүрлi уақыт аралықтарында зерттеуге мүмкiндiк беретiнiн көрсеттi. Жұмыс шеңберiнде екiншi реттi ғарыштық сәулелер вариацияларының кең уақыттық спектрi – қысқа мерзiмдi (форбуш-эффект, күн әсерлерi және т.б.), ұзақ мерзiмдi зерттелдi. Сәулелену өрiстерiнiң сандық сипаттамалары және алынған мәлiметтердi түсiндiру мүмкiндiгi алынды. Жұмыс барысында алынған зарядталған бөлшектердiң ағындары туралы бiрқатар мәлiметтердi ғарыш сәулелерiнiң магнитосфералық және атмосфералық процестерге модуляциясы мен әсерiне байланысты есептердi шешуде қолдануға болады. CARPET детекторының көмегiмен алынған деректер және эксперименттiк жұмыстардың нәтижелерi ұзақ мерзiмдi перспективаға зерттеулер жүргiзуге мүмкiндiк бередi және екiншi реттi ғарыштық сәулелер ағындарының жалпы әлемдiк деректер банкiн толықтырады.

2020-01-01T00:00:00Z Карипбаев, Ж.Т. Алпысова, Г.К. Лисицын, В.М. Мусаханов, Д.А. http://repository.enu.kz/handle/enu/4879 2025-06-14T00:14:00Z 2020-01-01T00:00:00Z

Стабильность радиационного синтеза ИАГ:Се керамики Карипбаев, Ж.Т.; Алпысова, Г.К.; Лисицын, В.М.; Мусаханов, Д.А. радиационный синтез является принципиально новым, перспективным для широкого использования методом получения керамики, люминофоров на основе YAG: Ce. В настоящей работе приведены результаты исследований повторяемости люминесцентных характеристик образцов керамики, синтезированных в ряде последовательных экспериментов. Спектры люминесценции были измерены с помощью спектрофотометра Avantes AvaSpec2048L. Полученные люминесцентные характеристики сравнивались с характеристиками коммерческих люминофоров, синтезированных традиционными методами. Показано, что разброс спектральных характеристик (положения и полуширины полос) в образцах одной серии не превышает 1.5%. На наш взгляд, использованный метод синтеза можно рассматривать как перспективный метод получения высокопрочной многокомпонентной оксидной керамики.

2020-01-01T00:00:00Z Шағдар, Н.М. Морзабаев, А.К. http://repository.enu.kz/handle/enu/4878 2025-06-14T04:29:48Z 2020-01-01T00:00:00Z

2017 жылдың 4-10 қыркүйек аралығында CARPET құрылғысында тiркелген ғарыштық сәулелердiң вариациясы Шағдар, Н.М.; Морзабаев, А.К. протон оқиғаларының сәулелену параметрлерi және галактикалық ғарыш сәулелерiнiң қарқындылығы туралы деректер жер маңындағы кеңiстiктегi радиациялық жағдайдың ұйытқысын бағалау үшiн практикалық қызығушылық тудырады. Сондықтан бұл жұмыста жер деңгейiндегi ғарыштық сәулелер ағынын үздiксiз бақылауға арналған CARPET ғарыштық сәулелер детекторының қысқаша сипаттамалары келтiрiлiп, 4-10 қыркүйек аралығындағы күн протон оқиғасы кезiнде тiркелген ғарыштық сәулелердiң қарқындылығының вариациясын талдау нәтижелерi келтiрiлген. Осы уақыт аралығында байқалған Форбуш-төмендеуi туралы деректер де келтiрiлдi.

2020-01-01T00:00:00Z Ашуров, А.Е. Әбдiрашев, Ө.К. http://repository.enu.kz/handle/enu/4877 2025-06-14T10:14:28Z 2020-01-01T00:00:00Z

Түсiретiн аппараттың орбитада қозғалысын моделдеу Ашуров, А.Е.; Әбдiрашев, Ө.К. мақалада түсiретiн аппараттың орбитада қозғалысын моделдеу мәселесi қарасытырылған. Сонымен қатар, түсiретiн аппараттың жер атмосферасындағы қозғалысы жайында жалпы мағлұматтар, орбитадан аэродинамикалық жолмен түсiрудiң жалпы бейнесi және қозғалыс теңдеулерi мен баллистикалық түсуi жайында ақпараттар айтылған. Түсiретiн аппараттың орибатада қозғалысының математикалық моделiн жүйелейтiн теңдеу мен тұрақты жолдары табылды. Осы мақалада түсiретiн аппараттың моделдерiн зерттеуде және оның жаңа трассаларын табуда қолдану мүмкiндiктерiмен айқындалады. Егер орбитадан түсiру шамасы күтiлмеген техникалық себептермен байланысты негiзден ауытқыса, онда ғарыштық аппарат елдi мекенге болмаса географиялық ыңғайсыз аймаққа түсiп кетуi мүмкiн. Ғарышкерлердi қондыру кезiнде олардың қауiпсiздiгiн қамтамсыз ету жолында және елдi мекендерге ғарыштан күтiлмеген аппараттардың түсуiнен сақтау мәселесiмен, олардың қауiпсiздiгiмен байланысты болып келедi. Сондықтан түсiру аппаратының қозғалысына атмосфера параметрлерiнiң әсерiн зерттеу, оның қозғалыс моделiнiң дәлдiгiн арттыру заманауи ғарыштық ғылымның ең өзектi мәселелерiнiң бiрi болып саналады. Мақаланың теориялық маңыздылығы онда нақты теңдеулер жүйесiнiң шешiмi алынғандығында және ауа тығыздығының биiктiк бойынша таралу функциясында Халықаралық стандарттық атмосфера моделiнен есептеп табылған коэффициенттi қолдануда болып табылады.

2020-01-01T00:00:00Z