http://repository.enu.kz/handle/enu/5101 2026-04-04T06:11:31Z 2026-04-04T06:11:31Z Кузар, Ж.Н. Кульдеева, Г.И. http://repository.enu.kz/handle/enu/5109 2025-06-13T21:07:51Z 2022-01-01T00:00:00Z

Теоретические концепции и модели перевода: сущность, функции, виды Кузар, Ж.Н.; Кульдеева, Г.И. В статье представлен краткий сравнительный обзор зарубежных лингво-переводчиков к сущности перевода, в котором основной акцент делается на самом процессе перевода со ссылкой на различные модели описания перевода. Анализируются традиционные и современные взгляды на понятие модели перевода. Указывается, что внимание к переводческой деятельности после второй половины двадцатого века во всем мире активизировалось по трем основным причинам: исторической, теоретической и прагматической. Авторами статьи сделана попытка выявить наиболее оптимальные модели перевода, использование которых даст максимальную приближенность к исходному тексту. Исследование сосредоточено на письменном переводе. Основными обсуждаемыми в рамках данной публикации понятиями являются «эквивалентность», «текстовая эквивалентность», «модель перевода». Авторы придерживаются мнения, что за терминологическими различиями стоят определенные различия в теоретической ориентации и методологических подходах. На этом основании представляется возможным сформулировать ряд принципиально значимых положений, опираясь на которые следует делать вывод о методологических и эпистемических возможностях перевода.

2022-01-01T00:00:00Z Сағидолда, Г.С. Әбдімәулен, Г.А. http://repository.enu.kz/handle/enu/5108 2025-06-14T09:42:21Z 2022-01-01T00:00:00Z

«Әйел» концептісінің ұлттық-мәдени сипаты Сағидолда, Г.С.; Әбдімәулен, Г.А. Ғылым мен қоғамда жиі зерттелетін тақырыптың бірі ‒ әйел мәселесі. Қазақ халқы танымындағы «әйел» концептісіне қатысты атаулар, қазақ әйелдерінің таным-талғамын, көзқарасын, сезімін, психологиясын, сан иірімді ерекшеліктерін тануға, қазақ мәдениеттеріндегі орнын айқындауға мүмкіндік береді. Тілдік бірліктер, лексико-фразеологиялық және паремиологиялық бірліктер, халық ұғымында қалыптасқан ұғым-түсініктер, қазіргі көркем мәтіндердегі «әйел» концептісін тереңірек зерттеуге көмектеседі. Әйелдің қоғам өміріндегі, ұлттық мәдениеттегі рөлі мен орнын оны сипаттайтын тілдік деректерді лингвомәдени бағытта айқындап, әйел концептісінің лексико-семантикалық, концептуалдық мазмұнын аялық білім деңгейі тұрғысында түсіндіру ең маңызды мәселе болып отыр. Мақалада тілдің фразеологиялық жүйесінің белгілі бір лингомәдени қауымдастыққа тән менталитетті жаңғыртудағы үлес-салмағы сөз болады. Қазақ дүние бейнесінің фразеологиялық фрагментінде бекіген жалпы әйел туралы ұғым-түсініктердің ұлттық сипаты, халықтың әлеуметтік санасы мен менталитеттеріндегі, ұлттық құндылықтары мен дүниеге деген көзқарастарындағы лингвистикалық-мәдени ерекшеліктері «Әйел» концептісі негізінде сараланады. Зерттеу қазақ тілінде қолданыста жүрген фразеологиялық тіркестердің мағынасын тереңірек ашуға бағытталған. Фразеологиялық тіркестер арқылы әйел затының қазіргі қоғамда алатын орны көрсетіледі.

2022-01-01T00:00:00Z Ibrayeva, E.E. Abilkassym, M.A. http://repository.enu.kz/handle/enu/5107 2025-06-14T07:46:23Z 2022-01-01T00:00:00Z

The complex study of folklore: the multidisciplinary and interdisciplinary approaches Ibrayeva, E.E.; Abilkassym, M.A. The 21st century has seen a significant increase in complex processes in the sciences and humanities. The importance and necessity of integrative research are clearly evidenced by the humanities, including folklore and folk studies. In this regard, folklore faced the objective need to re-evaluate its developmental tendency and clarify the object of its study in the context of a radical change in the place and role of folklore in modern science. The scientific approaches that developed earlier in folklore, including multidisciplinary ones, do not always allow characterizing with sufficient completeness the completely modern folklore process. Moreover, this circumstance poses new tasks for modern folklore, for the complex study of folklore. In order to contribute to the realization of this task, a scientific article on «The complex study of folklore: the multidisciplinary and interdisciplinary approaches» is proposed. Starting from the theoretical and methodological basis, the article analyzes the problems and possibilities of comprehensive study of folklore tradition and its prospects in terms of synergetic theory. In the course of the work comparative-contrastive, inductive and narrative analyzes were applied. The obtained results show that the term «complex study» includes multidisciplinary and interdisciplinary approaches in folklore study. Each of them has its own capabilities that create a unified scientific basis of folklore studies. An integrated model for the study of folklore implies a single scientific methodology, a single subject, and a single set of scientific tools.

2022-01-01T00:00:00Z Дүйсекова, К.К. Даутбаева, Қ.Б. http://repository.enu.kz/handle/enu/5106 2025-06-13T20:32:18Z 2022-01-01T00:00:00Z

Бағалау концептісінің ағылшын және қазақ тілдері паремиологиясындағы көрінісі Дүйсекова, К.К.; Даутбаева, Қ.Б. Бағалау концептісінің қазақ және ағылшын тілдерінің паремиологиялық жүйесінде көрініс табуын зерттеу және олардың ұлттық-мәдени уағдаластығын анықтау мақсатында мақалада аталмыш тілдердің мақал-мәтелдері этнолингвистикалық және танымдық тұрғыдан салыстырмалы-салғастырмалы түрде зерттелді. Бағалау/Evaluation концептісінің қазақ және ағылшын тілдері паремиологиясындағы орнын анықтау барысында біз паремиологиялық материалдарды тілдік қорға кіретін, сөйлеу дағдысында қысқа, тұрақты, халықтың көп ғасырлық тәжірибесі жинакталған, әдетте ырғақты ұйымдастырылған нақыл сөздер, кейде тура, кейде жанама түрде жеткізілетін уәждер деп түсінеміз. Сонымен бірге, мақалада когнитивтік лингвистиканың негізгі ұғымдарының біріне айналған концепт және оның семантикалық құрылымына талдау жасалды. Әлемнің құндылықтар жүйесіне енетін, ой мен шындықтың арасындағы қарым-қатынас барысында әр этностың өзіне тән құндылық жүйесін репрезентациялайтын бағалау концептісі құрылымы жағынан да, генетикалық жағынан да туыстығы алшақ қазақ және ағылшын тіліндерінде идиоэтникалық ерекшеліктерге ие.

2022-01-01T00:00:00Z