http://repository.enu.kz/handle/enu/14581 2026-04-03T23:49:23Z http://repository.enu.kz/handle/enu/14593 Философские дискуссии на страницах журналов «Адам әлемі» и «Тамыр» в период с 1999 по 2022 гг. Килыбай, Динара С. В статье проанализированы и систематизированы публикации философской проблематики дискуссионной компонентной в журналах «Адам әлемі» и «Тамыр» за период 1999 по 2022 гг. Одной из классификаций научных статей является та, которая принимает во внимание цели, поставленные автором. В зависимости от этого в контенте научных публикаций выделяются статьи по результатам научно-исследовательской и опытно-конструкторской работы, собственно-научные, историко-научные, научно-публицистические; обзорные, передовые, рекламные и дискуссионные. Выбор для исследования именно дискуссионных статей представляется актуальным уже в связи с тем, что позволяет более широко и объемно представить комплекс философских проблем, выносимых на платформу публичной дискуссии, способной отразить многочисленные и нередко разнополярные мнения и взгляды. Дискуссия наиболее органично вписывается в само содержание философского знания как полемического, постоянно направленного на преодоление догмы. Дискуссионная форма научного поиска предполагает и особенную организацию исследований философской проблематики и обязательное раскрытие отношения самого автора к тем или иным философским теориям. Проведенное исследование позволило выявить, во-первых, как формировались темы, наиболее актуальные для современной институциональной казахстанской философии после распада Советского Союза. Во-вторых, установлены объем и уровень дискуссионной составляющей как важного компонента философского исследования в публикациях двух ведущих казахстанских журналов, сфокусированных на философской проблематике. В-третьих, анализ выявил, как происходил процесс «открытия» новых тем, исследовательских кейсов, отличных от диалектических. Полученные результаты свидетельствуют, что наиболее актуальными темами отечественной институциональной философии стали темы интердисциплинарной направленности на стыке философии с историей, социологией, политологией, религией, мифологией. Значителен и контент философских исследований, посвященных казахской истории и проблемам современной казахстанской философии, ее месту в общемировом философском континууме. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/14592 Philosophical meaning of the concept of loneliness Balapashev, Beken S.; Tursynbayeva, Aigul O.; Maldybek, Akmaral Zh. This article is a comprehensive study of the philosophical significance of the concept of loneliness in a modern context. The author analyzes both classical and modern philosophical theories of loneliness, exploring the views of such thinkers as Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger and Sartre. The focus is on how these philosophers interpreted loneliness and its significance for human existence. In the methodological part of the article, the author approaches the study of loneliness using an interdisciplinary approach, including the analysis of philosophical texts, sociological and anthropological studies, as well as phenomenological and cross-cultural analysis. Qualitative research methods are used, including interviews and surveys to study personal experiences of loneliness and cross-cultural comparison to identify universal and culturally specific aspects of the phenomenon of loneliness. This allows a deeper understanding of loneliness as a complex and multifaceted phenomenon that affects various aspects of human life. The article also includes an analysis of the impact of social changes caused by globalization and digitalization on the experience of loneliness. The author conducts a phenomenological analysis, exploring personal experiences of loneliness through interviews and surveys, and cross-cultural analysis to identify universal and culturally specific aspects of loneliness. Based on the data obtained, the author offers a number of practical recommendations for educational, social and political institutions aimed at integrating the philosophical understanding of loneliness into public discussions and politics. This study provides a new perspective on loneliness, expanding traditional psychological and sociological approaches and offering new perspectives for philosophical analysis and public dialogue. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/14591 «Космический» ландшафт Улытау Бакытова, Лейла Б. Исследование космического ландшафта является актуальной темой для междисциплинарных наук, таких, как астросоциология, антропология космоса и история развития науки и технологий (STS). В последние годы исследования космоса в Казахстане расширились, превысив рамки изучения только космодрома Байконур и его влияния на формирование космических ландшафтов в сопредельных регионах. Один из примеров такого расширения исследований – регион Улытау, где встречаются места космической инфраструктуры и «космические» места памяти, объединение которых может быть рассмотрено как отдельный кейс космического ландшафта Улытау. Целью данной статьи является предоставление первичного обзора космического ландшафта области Ұлытау1 , основанного на материалах полевых исследований города Жезказгана, сел Байконыр2 , Шалгинский, Улытау в период с 2020-2023 гг. Основная часть исследования представлена в виде реестра – списка мест памяти, связанных с темой космоса. В реестр вошли места памяти, связанные с первым космодромом Байконыр, памятники историко-культурного наследия, расположенные рядом с космической инфраструктурой и места, связанные со встречами космонавтов. Реестр дополняется дескриптивным анализом, основанным на архивных и музейных материалах, а также на устных рассказах, собранных во время полевых исследований. Используемая методология, основанная на концепции Пьера Нора, позволяет рассмотреть видимость и невидимость мест памяти, а также проанализировать, как тема космоса сохраняет или теряет актуальность на институциональном уровне и в коллективной памяти местных жителей. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/14590 Қазақ және түрік халықтарында жасалатын өлім ритуалдарындағы әйелдің рөлі Ахметова, Инкар Б.; Калиев, Каскырбек К. Адамзат өмірінде өлім мәселесі ертеден келе жатқан күрделі әрі түсініксіз мәселе. Өлім түсінігі қаншама халықтың мәдениеті мен әдет-ғұрпына, салтдәстүрлеріне әсер етті. Қаншама ырымдардың шығуына себепкер болды. Тіпті кейбір діни ритуалдардың шығуында да осы өлім мәселесі жатыр. Бұл мақалада қазақ және түрік мәдени ландшафттарында байқалатын өлім ғұрыптарына салыстырмалы зерттеу жасалған. Бұл екі қоғамда өлімге байланысты қалыптасқан ритуалдар мен ырымдардың ұқсастығы мен айырмашылықтары сипатталатын болады. Мақалада қазақ және түрік ұлттарының өлім ғұрыптарын қалыптастырған мәдени, тарихи және діни ықпалдар зерттеледі. Ол осы мәдениеттердің өлімге және кейінгі өмірге деген көзқарастарын анықтайтын символдық элементтерді, жерлеу рәсімдерін және еске алу дәстүрлерін зерттейді. Сонымен қатар, бұл зерттеу осы қоғамдардағы өлім ғұрыптарының эволюциясын зерттеп, модернизация, жаһандану және ауыспалы діни сенімдер сияқты факторлардың осы көне тәжірибелерге қалай әсер еткенін зерттейді. Ол сондай-ақ гендерлік рөлдерді, отбасылық құрылымдарды және осы рәсімдерге қоғамдастықтың қатысуын қарастырады. Мақалада осы екі мәдениетті салыстыра отырып, қазақ және түрік қауымдастығының қазіргі әлемнің сын-қатерлеріне бейімделе отырып, өздерінің мәдени болмыстарын сақтап қалуының бірегей жолдарын жарыққа шығаруды мақсат етеді. Осы өлім рәсімдеріндегі дәстүр мен инновацияның өзара әрекеттесуі осы бай мәдени мұралардың тұрақтылығы мен бейімделгіштігін көрсетеді. Сайып келгенде, бұл мақала өлім ғұрыптары туралы мәдениетаралық түсінікті ғана емес, сонымен қатар қазақ және түрік мәдениетінің әлеуметтік құрылымы мен рухани әл-ауқатын сақтаудағы осы тәжірибелердің мәңгілік маңызына шолу жасайды. Ол жаһанданған әлемде мәдениетті сақтаудың маңыздылығын және өзгермелі уақыт жағдайында да халық пен оның дәстүрлері арасындағы тұрақты байланыстың маңыздылығын көрсетеді. 2023-01-01T00:00:00Z