http://repository.enu.kz/handle/enu/2116 2026-04-04T02:00:06Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2121 Ұлытау ландшафтының мәдени символикасы Мұсатаева, Фарида М. Мақалада Ұлытаудың мәдени ландшафтының жандану үрдістері қарастырылған. Кеңестік кезеңдегі ең «жасырын» өңірлердің бірі Ұлытаудың маңыздылығын қалпына келтіру үшін тарихи нысандар туралы құжаттар саяси шешімдер қабылдау және тұжырымдамалық міндеттер деңгейінде талданады. Ұлытау ауданында орналасқан тарихи нысандардың символдық мазмұны қалай жаңарып, бұл нысандардың туристік мазмұндағы ірі кешендерге қайта қалпына келтірілгендігі зерделенеді. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан өңірді ревитализациялау науқаны 1992 жылғы Дүниежүзі қазақтарының басын қосқан тұңғыш Құрылтайдан бастау алып, бүгінгі күні Алтын Орданың 750 жылдық мерейтойын атап өту шарасына дейін жалғасын тапты. Мемлекет тарапынан жүргізілген стратегиялық бағдарламалар, оның ішінде «Рухани жаңғыру» аясындағы «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» арнайы жобасы төңірегінде Ұлытаудың тарихи-мәдени маңызы бар орындары қайта түгенделді. Бір жағынан, Ұлытау Қазақ хандығының шаңырақ көтерген орны саналып, мемлекеттіліктің, елдіктің, бірліктің нышаны танылса; екінші жағынан, киелі нысандар көп шоғырланған, этнографиялық туризм әлеуеті жоғары өңір. Автор Ұлытау ландшафтының символикасы үш түрлі мағыналық ұстаным арқылы: біріншіден, Ұлытау мемлекеттіліктің бастауы, елдіктің нышаны; екіншіден, аспан асты мұражай ретінде; үшіншіден, туристтік орталық ретінде қарастырып, мәдени әлеуетін саралайды. Аталмыш мақала ғаламтордың ашық көздерінде жарияланған қолжетімді мәліметтер, мұрағат құжаттары, «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» арнайы жобасын жүзеге асыру аясында жарық көрген еңбектер және сарапшылардан алынған тереңдетілген сұхбат нәтижелеріне сүйенген эмпирикалық деректер негізінде әзірленген. 2022-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2120 Академик В. В. Бартольдтің ғылыми мұраларындағы Қазақстан өзендерінің гидронимиясы мен гидрографиясы туралы Смағұлов, Даурен С. Мақалада Санкт-Петербург Ғылым академиясының академигі, шығыстанушы, арабтанушы, филолог В. В. Бартольд еңбектеріндегі Қазақстан өзендерінің гидронимиясы мен ортағасырлардағы гидрографиялық жағдайы кеңестік және қазақстандық тарих, география және тіл білімі мамандарының зерттеулерімен салыстырыла отырып талданады. Зерттеу материалдары ретінде академик В. В. Бартольдтің түрлі зерттеулері, оның ішінде «Ислам энциклопедиясына» арнаған қазақ жерінің өзендері туралы мақалалары, кеңестік және қазақстандық тарих, география және тіл білімі мамандарының топонимикалық, географиялық, тарихи еңбектері қолданылады. Зерттеу барысында автор В. В. Бартольдтің араб, парсы, қытай, т. б. тілдердегі ерте және ортағасырлық кезең саяхатшыларының, тарихшыларының түпнұсқа еңбектерінің негізінде Ертіс, Іле, Жайық, Сырдария, Шу және Торғай өзендері туралы жазған зерттеулері арқылы ортағасырлардағы Қазақстанның тарихи географиялық келбетін қалыптастыруға талпыныс жасайды. Мақалада аталған өзендердің атаулары мен гидрографиялық жағдайлары академик пайымдауларымен және қазіргі уақыттағы география ғылымындағы сипаттамаларымен салыстырылады. Талқылаулардың нәтижесінде академик В. В. Бартольдтің ғылыми мұраларындағы Қазақстан өзен жүйелеріне қатысты зерттеулерінің әлі де өзекті екендігі және осы тақырып аясындағы тарих, география және тіл білімі мамандарының өз зерттеулерінде академиктің пайымдаулары мен қорытындыларын негізге алатындығы аңғарылады. Осылайша, шығыстанушы ғалым, академик В. В. Бартольдтің ғылыми зерттеулерінің өміршеңдігі көрсетіледі. 2022-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2118 Некрополь Караоткель: сакрально – религиозная функция кладбища Кошман, Татьяна В.; Хабдулина, Марал К.; Дукомбайев, Азамат Т. Старинные кладбища представляют интерес в изучении духовной и материальной культуры народа. Могильные плиты, как специфический вид исторического и этнографического источника, содержат довольно большую информацию. Достоверность и обширность ее зависят от «возраста» кладбища. По надгробной эпиграфике видно, что сохранение и устойчивость мусульманской погребальной традиции в условиях глобализации и развития межэтнических отношений подвергаются изменениям и трансформации. В статье изложены некоторые результаты изучения мусульманского зирата «Караоткель», расположенного в г. Нур-Султан. Это один из самых старых и известных некрополей в центре города. Кладбище функционировало по некоторым сведениям с XVII века. Официально закрыто в 1962 году. Данный памятник вошел в число сакральных объектов Казахстана общенационального значения, связанных с историческими личностями и знаковыми событиями национальной истории. Есть версия, что здесь захоронены воины отряда Кенесары, погибшие при штурме Акмолинской крепости в XIX в. Задачей данного исследования является изучение имеющихся материалов по мусульманскому некрополю Караоткель и проведение полевых исследований на территории кладбища. Авторы использовали материалы полевых работ, проведенных в течении 2019 и 2020 годов. В результате были проанализированы картографические и архивные источники о кладбище, получены первичные сведения по классификации надгробных памятников. 2022-01-01T00:00:00Z