http://repository.enu.kz/handle/enu/4753 Публикация тщательно отобранных оригинальных научных работ по всем направлениям теоретических и экспериментальных исследований в области физики и астрономии. 2026-04-03T19:35:48Z http://repository.enu.kz/handle/enu/4925 Табиғи модифицирленген сорбенттерді қолдана отырып, техногендік және гидроминералды шикізаттан уран алудың сорбциялық технологиясы Абдуалиев, Б.Б.; Сатанова, Б.М.; Абуова, Ф.У.; Аралбаева, Г.М. Бұл жұмыс табиғи модификацияланған сорбенттерді қолдана отырып, техногендік және гидроминералды шикізаттан уран алудың сорғылық технологиясын зерттеуге арналған. Зерттеудің негізгі мақсаты-уранды өндіру және өңдеу саласындағы осы технологияның тиімділігі мен перспективасын анықтау. Жұмыста табиғи түрлендірілген сорбенттердің әртүрлі түрлеріне, олардың сорғылық сыйымдылығына және уранның ерекшелігіне талдау жасалады. Бұл технологияның экологиялық аспектілеріне ерекше назар аударылады, өйткені табиғи модификацияланған сорбенттерді қолдану қоршаған ортаға теріс әсерді азайтуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жұмыста сорбенттерді қалпына келтіру және қайта пайдалану әдістері қарастырылады, бұл осы технологияның ресурстық тиімділігіне ықпал етеді. Сорғылау технологияны қолданудың экономикалық пайдасы уран өндіру мен өңдеуге кететін шығындардың төмендеуін ескере отырып, жұмыста да қарастырылады. Зерттеу нәтижелері табиғи модификацияланған сорбенттерді қолдана отырып, уран алудың сорбциялық технологиясы өнеркәсіптік қолдану үшін жоғары тиімділік пен перспективаға ие екенін көрсетеді. Жүйелерді жақсарту және сорбенттердің жаңа түрлерін әзірлеу мақсатында осы салада одан әрі зерттеулер мен инновациялардың қажеттілігі атап өтілді. Жұмыс тау-кен өнеркәсібі және экологиялық қауіпсіздік саласындағы мамандар үшін практикалық және ғылыми құндылықты білдіреді, сонымен қатар осы саладағы әрі қарайғы зерттеулер мен әзірлемелердің негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/4924 а- бөлшектердің 9Be ядросымен соқтығысу кезіндегі серпімді шашырауының жаһандық заңдылықтары Амангелді, Н.; Солдатхан, Д.; Шәудірбаева, Д.; Әнуар, А.; Қасымханова, Л. Мақалада а+9 Be ядролық жүйенің төмен энергия диапазонда серпімді шашырау қимасының эксперименталдық деректерінің сипаттамасына зерттеу жүргізілді. Алынған қималар параметрлерінің үдетілген ион энергиясының өзгеруімен тәуелді жалпы заңдылықтары белгіленген.Оптикалық модель (ОМ) шеңберінде талдау негізінде энергиялардың кең диапазонында өзара әрекеттесудің энергетикалық тәуелді оптикалық потенциалдары табылған. Жүйелі талдаудың нәтижесінде анықталған потенциалдардың энергетикалық заңдылығы эксперименттік өлшеулер жүргізілмеген энергия кезіндегі процестердің қимасын жеткілікті дәлдігімен болжауға мүмкіндік береді.Ядролар арасындағы әсерлесудің кешендік функциясы болып табылатын потенциал, шашырау процесінде өзара әрекеттесуді сипаттайтын эмпирикалық өлшем болып табылады. Потенциалдың сыртқы факторларымен тәуелділігін құру зерттеулерін әрбір ядролық жүйесі үшін жеке жүргізу қажет. Феноменологиялық теориялардың дәлдігін арттыру мақсатында жасалатын мұндай талдаулар эксперименталды деректердің үлкен массивіне сүйенуі тиіс. Феноменологиялық тәсілдердің нәтижелерінің шынайлығын нақтылау үшін теориялық тұрғыдан потенциалдардың және толық реакция қиманың энергетикалық тәуелділіктерінің жаһандық заңдылықтарын анықтау дұрыс болады. Мақалада α+9 Bе процесі үшін зертханалық Elab=30 - 60 MeV энергия аралығындағы эксперименттік деректер жиынтығын жүйелі талдау негізінде потенциалдардың және толық реакция қимасының энергетикалық тәуелділігі анықталды. Қима параметрлерінің үдетуші шоғыр энергиясына тәуелді жаһандық заңдылықтарын қанағаттандыратын параметрлерінің оңтайлы мәндері табылды. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/4922 Цифрлық және аналогтық рентген-маммографиялық аппараттарды қолдану кезіндегі сәулелік жүктемені салыстырмалы бағалау Сайранбек, Г.; Даутов, Т.Б. Медициналық тәжірбиеде рентгенологиялық зерттеулер нақты диагноз қоюда және емдеудің сапасын бақылауда маңызды рөл атқарады. Рентгенологиялық зерттеу бір немесе бірнеше рентгенологиялық процедуралардан тұратын ауруларды диагностикалау және алдын алу мақсатында пациентті тексеру үшін рентген сәулесін пайдалану болып табылады. Мақсатты рентгенография – зерттелетін органның шектеулі бөлігінің жалпақ бейнесін алуға мүмкіндік беретін рентгендік зерттеу әдісі. Маммография – сүт безі қатерлі ісігін диагностикалаудың ең ауқымды әдісі. Оның көмегімен тіндер мен түзілімдердегі кез келген сатыдағы патологиялық өзгерістерді анықтауға болады. Сүт безі қатерлі ісігі анықталған науқастардың орташа жасы 61,5 жасты құрайды. Сүт безі қатерлі ісігін емдеудің нәтижесі ісіктің анықталған сатысына тікелей байланысты, сондықтан сүт безі қатерлі ісігін ерте диагностикалау мәселесі өзекті мәселелердің біріне айналды. 40 жасқа дейін маммография скриннинг ретінде ұсынылмайды, себебі бұл жаста сүт безі қатерлі ісігінің пайда болуы сирек кездеседі. Маммография профилактикалық мақсатта 40 жастан бастап 2 жылда 1 рет, ал 50 жастан 60 жасқа дейін жыл сайын, содан кейін 2 жылда 1 рет жүргізіледі. Бұл мақаланың мақсаты – цифрлық және аналогтық рентген-маммографиялық аппараттарды пайдалану кезіндегі сәулелік жүктемеге салыстырмалы бағалау жүргізу. Мақалада аналогтық және цифрлық рентген-маммографияны жүргізу кезіндегі сәулелік жүктемені азайту мүмкіндігі салыстырылды және бағаланды. 2023-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/4921 Methods of optimizing the radiation dose during computed tomography Alkhanova, A.; Zhumadilov, K.; Dautov, T.; Abdykalyk, G. Computed tomography is the most effective method of radiation diagnosis. Starting from computed tomography, the optimization principle should be used to keep radiation doses to patients at an acceptable level. An integral part of optimization is the search for a compass between reducing the patients dose and obtaining an acceptable quality image with reliable diagnostic information. The parameters of the computed tomography are determined by the patient’s radiation dose and the quality of the diagnostic image. The purpose of the article is it radiation exposure to patients. For the same reason, we considered tube current modulation. This method reduces radiation without changing the quality of the image and noise. 2023-01-01T00:00:00Z