http://repository.enu.kz/handle/enu/1819 Sat, 04 Apr 2026 06:10:01 GMT 2026-04-04T06:10:01Z http://repository.enu.kz/handle/enu/1831 Медиа шабуылдардың сипаты және ақпараттық Сақ, Қ.Ө.; Тұржан, О.І. Қазіргі кезеңнің ақпарат тарату және ақпарат жинақтау мәселесі тек қана ақпараттық шеңбер ішінде болудан шығып кетті. Қазіргі ақпарат экономикалық та, саяси да, мәдени де ықпалдасудың басты құралына айналды. Саяси бәсекелестер арасында ақпараттық текетірестердің белсенділік алып кеткен кезеңі де – осы кезең. Оның ішінде қарсыласы туралы жалған ақпарат тарату түріндегі әдісі де қарсыласына күш көрсетудің бір әдісіне айналды. Адамзат тарихында қазіргі технологияның дамуына дейін де ақпараттық текетірестер, жалған ақпарат тарату жағдайы болған екен. Көне грек заманында карфагендік әскер басы Барка Ганнибал елге өзінің әскерінің ішінде бір белгісіз індет тарап кеткендігі туралы хабар таратады. Мұны естіген қарсыластары оның әскері сол індетпен жағаласып, бір орынында тұр екен деп жайбарақат отырады. Ал Ганнибал болса, бұл кезде өз әскерімен қарсыластарының іргесіне келіп қалған еді. Осындай тәсілінің арқасында ол қарсыласының Тарента деген қаласын еш қиналмастан басып алған екен дейді. Ал ХХІ ғасырдың осыған ұқсас жалған ақпарат тарату тәсілі тек бір қаланы емес, тұтас халықтарды, ел мен елді бір-бірімен жауластырып қоюға күші жететін жағдайға келді. Бұл мәселе ғылыми талдаудың да нысанына айналды. Ақпараттық технологиялардың пайда болуына байланысты ақпараттық текетірес те белсенділік алды. Бір зерттеушілер «Ақпараттық соғыс» термині алғаш рет 1985 жылы Қытайда айтылған десе, физика саласының зерттеушісі Т.Рон деген ғалым бұл алғаш рет 1970-ші жылдардың ортасында айтылды дейді және «ақпарат – кез келген армияның ең осал тұсы» деп көрсетіпті. Ел бірлігін ыдыратуды көздейтін ақпараттардың түрі қандай болуы мүмкін? Ақпараттық шабуылдардан қорғанудың тәсілдері бар ма? «Цифрлық фашизмнің», «кибер-имперализмнің» ел ішінде бүлік шығару ниетінің арғы жағында не тұр? Жалған ақпараттардың жастарға әсері қандай? Біз бұл зерттеу мақаламызда осы мәселелердің кейбір қырларына тоқталып, оны ғылыми тұрғыдан тұжырымдаймыз. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/1831 2021-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/1829 Цифрлы технологиялардың жаңалықтар қызметіне әсері Жұматаев, Е.Б.; Әуесбай, Қ. Бұл ғылыми мақалада коммуникациялық технологиялардың қарыштап дамыған ақпарат тасқыны кезеңіндегі жаңалық тарату қызметі және ондағы өзгерістер терең қарастырылады. Әлемдік зерттеушілер Эверетт Деннис, Джон Мэрилл, Джон Нэсбит, Элвин Тоффлер, Рольф Добелли, Тейлор Фило, Ален де Боттон және Томас Паттерсеннің ғылыми тұжырымдары сараланып, ресейлік ғалымдар Лада Браславец пен Рудольф Борецкийдің пайымдаулары сөз болады. Сондай-ақ, жаһандық сарапшылар Нил Сноу мен Уолтер Липманның сараптаулары зерделеніп отыр. Жаһандық зерттеуші-ғалымдардың жаңалықта болуы тиіс және ескерілуі қажет он екі факторына талдау жасалынады. Сонымен бірге, бүгінде әлемдік сарапшылар жаңалықтардың мән-мазмұнына көрермендердің назарын еріксіз аударатын ойын-сауықтық элементтердің барлық түрлерін енгізуге назар аударатынын заманауи тренд ретінде бағалап отырғаны зерделенеді. Цифрлы дәуірде ауқымды аудиторияны қамту үшін жасалынып отырған мұндай қадамдарға тұжырым жасауда автор ресейлік профессор Рудольф Борецкийдің зерттеулеріне жүгінген. Ақпараттық соғыс пен цифрлы қоғамдағы ымырасыз бәсекелестіктің телевизиядағы жаңалықтар қызметіне әкелген өзгерістері мен әсері әлемдік ғалымдардың зерттеулері негізінде терең талқыланып, автордың өзіндік пайымдауларымен қорытындыланады. «Хабар 24», «Хабар», «Қазақстан», «Астана», «КТК», «31-арна» және «Орт-Евразия» сынды отандық телеарналардағы жаңалық тарату қызметіне цифрлы дәуір әкелген трансформация мәселесі тұжырымдалады. Автор, сондай-ақ заманауи жаңалық тарату қызметіндегі «жұмсақ» жаңалықтар мен ресми жаңалықтардың бір-біріне орын ығыстыру мәселесіне көңіл бөліп, ғылыми талдаулар ұсынып отыр. Зерттеуде мәтіндік талдаулар, жаһандық ғалымдардың ғылыми тұжырымдары мен анықтамаларын кездестіре аламыз. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/1829 2021-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/1827 «Еңбекші қазақ» газетіндегі Алаш қайраткерлері туралы жарияланымдар Ақсейіт, Ғ.М. Ғылыми мақалада кеңестік кезеңде жарық көрген «Еңбекші қазақ» газетіндегі Алаш қайраткерлеріне, олардың мақсат-мұратына қарсы жазылған жарияланымдар сарапталады. Автор өткен ғасырдың 30-жылдары жазықсыз саяси қуғын-сүргін құрбандары болған қайраткерлерді орынсыз қаралау жұмыстыры осы баспасөз бетінен орын алғандығы туралы деректер келтіреді. Алаш қайраткерлерімен бірге кеңестік саясат жолындағы қаламгерлердің пікірі мен нақты құжаттар қатар берілген. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/1827 2021-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/1825 Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі Қазақстан және Ресей заңнамаларының ерекшеліктері Пернебекова, А.П. Мақалада Қазақстан мен Ресейде ақпараттық қауіпсіздік пен ақпараттық саясат туралы жазылған заңдар қарастырылған. Екі елдің ақпараттық саяси ахуалы салыстырмалы түрде көрсетілген. Сондай-ақ, екі мемлекеттің ақпараттық саладағы қызығушылықтарын, азаматтардың негізгі ақпараттық құқығы мен бостандығын іске асыру, бәсекеге қабілетті ақпараттық құралдарды, ақпараттық- телекоммуникациялық саланы дамыту, ақпараттық технологияны қолдану және жасау, ақпараттық өнімдер мен қызметтерді дамыту, ақпараттық қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік саясат, ақпараттық саладағы халықаралық ынтымақтастық жан-жақты талданған. Жалпы, қоғамды ақпараттандыру, әлемдiк ақпараттық кеңiстiкке шығу процесі қарқынды дамыған сайын, оның пайдасымен бiрге, келеңсiз жақтары да қатар өсуi заңды құбылыс. Бұқаралық мәдениеттiң ықпалы ұлттық мәдениеттi кейiнгi ысыруы мүмкiн. Өйткенi, бұқаралық ақпарат құралдарының қай түрiнде болмасын, бiздiң ұлттық мәдениетiмiзге, тәлiм-тәрбиемiзге жат ақпараттарды көп кездестiруге болады. Мемлекеттiң саяси-экономикалық және әлеуметтiк-мәдени өмiрiнде елеулі орын алған ақпараттық технологиялардың даму серпiнi ақпараттық қауiпсiздiк мәселелерiн шешуге жоғары талаптар қояды. Мемлекеттегі ақпараттық саясат қоғамның ақпараттық саласын дамытуға бағытталған ақпараттық мекемелердің қызметін реттейді. Бұл қызмет баспасөзді ғана емес, телевизия мен радио байланыстар, ақпараттық жүйелер мен веб-ресурстар жасау, сақтау, өңдеу, көрсету, ойын-сауықтан ғылым, саясат т.б. дейінгі ақпарат тарату түрлерінде барлық өндірістер мен байланыстар жиынтығын қамтиды. Мемлекеттің ақпараттық саясаты бұқаралық ақпарат құралдарындағы ұйымдастыру нысандарының мемлекеттік, жеке, аралас қызметтерінің әртүрлі және тең құқылы болуын; масс-медианың қоғамдық міндетін өзектендіруін; ұлттық, аймақтық және жергілікті билік мекемелері ақпараттық саясатының бейтарап болуын қадағалайды. Осы мәселенің барлығы да мақалаға негізгі арқау болып отыр. Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/1825 2021-01-01T00:00:00Z