http://repository.enu.kz/handle/enu/2012 Sat, 04 Apr 2026 05:17:50 GMT 2026-04-04T05:17:50Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2028 ХІІІ ғасырдағы найман-меркіт одағы Қайыркен, Т.З. Бұл мақалада ХІІІ ғасырдың бас кезінде Алтай мен Ханғай тауларын мекен еткен Найман қағанаты мен Байқалдың оңтүстігін мекендеген меркіттердің өзара одақтасып, Шыңғыс хан шапқыншылығына қалай қарсы тұрғандығы және олардың Моңғол қосындарынан жеңілгеннен кейінгі кездегі бет алған маршруттары зерттеледі. Мақалада автор Қытай тарихшысы Су Бэйхайдың меркіттер мен наймандар моңғол қолынан жеңілгеннен кейін, Алтай тауының және Жоңғар ойпатының шығысы арқылы Идіқұт мемлекетіне қарай көшті деген көзқарасын теріске шығарады. Өйткені, Шыңғыс ханнан жеңіліп, Батыс Алтайға қарай ығысқан наймандар мен меркіттердің қайтадан Ертісті өрлеп, моңғолдардың қоластында қалған Шығыс Алтайға қарай көшуі мүмкін емес болатын. Сол негізде, тарихи деректерге сүйене отырып, наймандар мен меркіттердің Батыс Алтайдағы Бұқтырма өзені мен Ертіс өзенінің тоғысар тұсында Моңғол қолынан жеңілгеннен кейін, Қалба, Тарбағатай таулары мен Жоңғар ойпатының батыс шеті арқылы Идіқұт мемлекетінің шекарасына қарай көшіп барғанын дәлелдейді. Сондай-ақ, бұл екі этностың 1218 жылы Шыңғыс хан Орта Азияны жаулағанға дейінгі тарихы, этно-мәдени қатынастары, мемлекеттілік дәстүрлері де қарастырылады. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/2028 2020-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2026 Қазақ қоғамынының мәдени өміріндегі орыс және татар интеллигенцияларының орны Джангужиев, М.С. Мақалада ХІХ ғасырдың ортасы – ХХ ғасырдың басында қазақ өлкесіндегі мәдениет саласы – соның ішіндегі, кітапхана ісінің ұйымдастырылуы, қазақ қоғамын зерттеумен айналысқан орыс және татар интелегенциялар тобының құнды мәліметтері туралы ой көтерілген. Сонымен қатар, қазақтың ағартушы ғалымдары білім саласын бірізділікке салуда Орынбор және Қазан қаласының баспаханаларынан шыққан кітапхана қорларын кеңінен пайдаланғандығы жөнінде сөз қозғалған. Кітап санының артуына жеке баспаханаларда өз үлесін қосқандығы жөніндегі нақты мәліметтер арқылы келтірілген. Біраз кітапханалар қараусыз қалып, кейін талан-таражға түссе де, оны сақтап қалуға тырысқан қазақ зиялы топтарының еңбегі тарих беттерінде сақталған. Білім және мәдениет саласының жандануын қолға алу нәтижесінде қазақ өлкесінің көрші елдермен мәдени-экономикалық байланысын нығайтып қана қоймай, халыққа рухани азық бергендігі деректер арқылы дәлелденген. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/2026 2020-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2024 Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстан шығармашылық одақтарының материалдық жағдайы Сәтбай, Т.Я.; Ильясова, К.М. Мақалада соғыстан кейінгі жылдардардағы Қазақстан шығармашылық Одақтары мен көркем интеллигенциясының материалдық әлеуметтік жағдайы қарастырылады. Соғыстан кейінгі жылдары Шығармашылық Одақтардың ішіндегі ең белсендісі Жазушылар Одағының баспанасы болды ма, болмады ма кесіп айту өте қиын. Бес-алты шағын бөлмелерден тұрған үйшікте бес үйым: екі журналдың редакциясы, әдеби қор, авторлық құқықты қорғау жөніндегі басқарма және Жазушылар Одағының барлық секциялары орналасты. 50-ші жылдары да Жазушылар Одағынан баспана мәселесі күн тәртібінен түскен емес. Композиторлар Одағының мекен-жайы мүлдем болған жоқ. Композиторлар Үйі 1969 жылы ғана салынды. Сәулетшілер, кинематографистер, журналистер, суретшілер Одақтарының да баспаналық сергелдеңі бұдан кем болған жоқ. Мақалада, сондай-ақ, Қазақстан көркем интеллигенциясының материалдық әлеуметтік жағдайының ауырлығына, Шығармашылық Одақтардың дербес баспаларының, көпшілігінің баспа органдарының, басылымдарының болмауы да әсерін тигізгені аталып өтіледі. Көркем зиялыларының материалдық – әлеуметтік жағдайына әсер еткен басқа да факторлардың рөлі көрсетіледі. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/2024 2020-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/2022 Эпоха бронзы Казахстана в контексте культурных связей Азии Педрацки, М.; Букешева, Г.; Хабдулина, М. В истории древневосточных цивилизаций есть сюжет, который имеет непосредственное отношение к археологии эпохи бронзы Казахстана. Он связан со вторжением в начале II тыс. до н.э. в страны Ближнего Востока мобильных групп воинов-колесничих, принесших с собой культ коня, боевую колесницу, передовые виды вооружения, новую идеологию. Это завоевание относится к категории элитарной миграции. В дальнейшем они основали элиту новых государств, создали военную аристократию, сформировали героизированный образ воина-царя на колеснице, получивший широкое распространение в дворцовых рельефах стран Древнего Востока. В археологии эпохи бронзы Казахстана в последние полвека открыты памятники, культурные показатели которых совпадают с характеристиками племен, вторгшихся в начале II тыс. до н.э. на территорию раннеземледельческих цивилизаций и создавших новые династии правителей. В храмовых записях стран Древнего Востока сохранились имена пришельцев: гиксосы, каcситы, амореи, марьянну. Известно, что они были индоарийцы по языку. В течение многих десятилетий лингвистами, историками, археологами ведутся поиски прародины этих завоевателей. Цель статьи: дать характеристику культурных достижений эпохи бронзы урало-казахстанских степей для обоснования степного происхождения формирований воинов-колесничих и таким образом показать вклад древнего населения казахских степей в мировой исторический процесс. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/2022 2020-01-01T00:00:00Z