http://repository.enu.kz/handle/enu/33060 2026-10-30T13:08:34Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33071 Model for the introduction of space tourism into the classification of tourism Kozhanazar, A.Sh.; Tleubayeva, A.T.; Dincer, M.Z. Space tourism is an area with high potential that allows humanity to explore space and gain new experiences. With the development of technology and the improvement of space infrastructure, space tourism has become a reality that opens up new prospects for both tourists and the entire tourism industry. This study considers the potential of space tourism, its impact on the traditional tourism industry, as well as the possibility of introducing space tourism into the classification system of tourist destinations. The main purpose of the study is to analyze the possibilities of integrating space tourism into the criteria for classifying such types of tourism as the duration of the trip, the purpose of the trip, and the vehicles used. The uniqueness of the study lies in the fact that, for the first time, based on primary indicators, space tourism was formally introduced into the classification of tourism. The practical significance of the study lies in its use for the development of the tourism industry, adaptation to modern technologies, and new destinations. The research methodology is a content analysis of research by private suborbital companies such as Virgin Galactic, Blue Origin, and SpaceX. The main results indicate that the development of space tourism, to better structure and understand new destinations, requires updating the classification system. 2025-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33070 Soft туризм Қазақстан аймақтарындағы дестинациялардың тұрақты даму құралы ретінде Онаева, Б.Т.; Мусина, К.П.; Муканов, А.Х. Қазақстан елеулі табиғи және мәдени әлеуетке ие бола отырып, туристік аймақтардың тұрақты даму саласында қиындықтарға тап болуда, оның ішіне экожүйелерге және жергілікті қауымдастықтың дәстүрлі өмір салтына теріс әсер етіп келе жатқан жаппай туризмді жатқызуға болады. Атаулы мәселе туристік аймақтардың тұрақты дамуына кедергі келтіріп, дестинация шекарасы ішіндегі туристік ресурстардың тартымдылығын төмендетуде. Отандық туристік дестинациялардың әлемдік тенденцияларға сәйкес тұрақты дамуын қамтамасыз ететін құралдардың бірі – soft туризм. Мақалада soft туризм тұжырымдамасы отандық дестинациялардың тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін құрал ретінде қарастырылған. Авторлар заманауи шарттардағы soft туризмнің негізгі қағидаларына талдау жасап, отандық дестинациялардың дамуында қол-дану жолдарын ұсынған. Жұмыста отандық туристік дестинациялардың тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі soft туризмнің ролі эмпирикалық әдістерді қолдану арқылы негізделген. Зерттеу барысында soft туризм бүгінгі күні дестинациялардың тұрақты дамуының негізгі құралы болып табылады және қазіргі туристер жаппай туризмнен soft туризмге ауысуға мүдделі, қоршаған орта үшін жауапкершілікті атқаруға тырысады деген гипотезалар қарастырылып, статистикалық талдау әдістері арқылы негізделіп, дәлелдер келтірілген. Зерттеу нәтижесінде авторлар дестинациялардың тұрақты дамуын қамтамасыз етуде soft туризмнің маңыздылығын айқындап, оның экономикалық және әлеуметтік тұрғыда маңыздылығын сипаттаған. 2025-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33069 Банк секторын тәуекелге бағытталған реттеу мен қадағалауды жетілдірудің мәселелері мен басымдықтары Бузаубаева, П.Н.; Кантороева, Г.К.; Рахимжанова, К.К. Банк жүйесінің даму қарқыны кез-келген мемлекет үшін маңызды болып табылады. Себебі қазіргі күнгі банктер ол экономиканы қаржыландырудың бастамашыл драйверлері сынды. Өз кезегінде банктердің қаржылық тұрақсыздығы немесе дәрменсіздігі ол тұтастай сол мемлекеттің банк жүйесінің тұрақсыздығына және тұтынушылардың банк секторына деген сенімсіздігіне алып келеді. Сол себепті банк секторының қаржылық тұрақтылығы мен тұтынушылардың нарыққа деген сенімін жоғалтпау үшін банк саласын уәкілетті орган тарапынан тәуекелділігі жоғары екінші деңгейлі банктерді үздіксіз анықтап, алдын-алу шараларының іске асырылуы өз кезегінде тәуекелге бағытталған реттеу және қадағалау шаралары арқылы іске асырылуда. Аталмыш мақалада авторлар Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктерді тәуекелге бағытталған реттеу мен қадағалау барысында туындап отырған мәселелерді анықтап, әр түрлі мемлекеттерде банктерді реттеу және қадағалау барысында аудиторлық ұйымдардың есептіліктерін қолдану тәжірибесі, қадағалаушы органдар мен аудиторлық ұйымдардың әрекеттесуі сияқты үрдістер қарастырылып, отандық тәжірибеде ескеруге болатын тұстары назарға алынып, тәуекелге бағытталған реттеу мен қадағалауды жетілдіруге қатысты ұсыныстар келтірілді. Талдау негізіндегі авторлардың ұсыныстары отандық қадағалаушы органның ЕДБ-ді қадағалау барысында тиісті шараларды қабылдауға мүмкіндік береді. 2025-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33068 Разработка и валидация архитектур глубокого обучения для прогнозирования рынка Казахстана с интеграцией ESG-факторов и механизмов внимания Бекболсынова, А.С.; Сембиева, Л.М.; Juočiūnienė3, D. В статье авторами выполнено исследование применения архитектур глубокого обучения для прогнозирования динамики рынка Казахстана с учетом интеграции ESG-факторов и механизмов внимания. Показано, что гибридные модели CEEMDAN-LSTM обеспечивают высокую точность прогнозирования зеленых облигаций (RMSE = 0,268), превосходя традиционные методы на 30-40%. Результаты исследований 2023-2025 годов подтверждают эффективность механизмов многоголового внимания, позволяющих достигать до 94% точности в краткосрочных прогнозах. На примере развивающихся рынков Центральной Азии установлено, что около 31% финансовых институтов уже используют технологии искусственного интеллекта, а объем рынка зеленых облигаций Казахстана достиг 441 млн долларов США при поддержке AIFC Green Finance Centre.Особое внимание уделено трансформации зеленого финансирования посредством интеграции передовых архитектур глубокого обучения с устойчивыми инвестиционными стратегиями. Авторами установлено, что трансформер-модели эффективно анализируют долгосрочные ESG-зависимости, тогда как архитектуры LSTM и GRU оптимальны для краткосроч-ного прогнозирования волатильности. Ключевым условием повышения точности является качественная предобработка данных и корректный выбор метрик оценки (MAE, RMSE, MAPE), адаптированных к особенностям финансовых временных рядов.Полученные результаты показывают, что предложенный подход может служить научно-практической основой для анализа и прогнозирования фондового рынка, открывая новые возможности для развития устойчивого финансирования в Казахстане. 2025-01-01T00:00:00Z