http://repository.enu.kz/handle/enu/33094 2026-10-31T08:09:20Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33096 Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының институционалдық ортасы мен факторларын талдау Тусупбаева, Б.С.; Искаков, Б.М.; Рахимжанова, К.К. Мақала Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының институционалдық ортасы мен факторларын кешенді талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – әлеуметтік кәсіпкерліктің қалыптасуы мен тұрақты дамуына әсер ететін негізгі институционалдық жағдайларды анықтау, сондай-ақ оның өсуіне кедергі келтіретін тосқауылдар мен ынталандырушы факторларды айқындау. Негізгі назар нормативтік-құқықтық базаға, мемлекеттік қолдау тетіктеріне, квазимемлекеттік сектор мен даму институттарының рөліне, мемлекет және азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимылға аударылады. Зерттеу әдістері ретінде институционалдық, жүйелік және салыстырмалы талдау, қолданыстағы қолдау бағдарламаларын бағалау, сондай-ақ әлеуметтік кәсіпкерлікті дамытудағы халықаралық тәжірибені талдау қолданылды. Әлеуметтік кәсіпкер мәртебесін бекітуді қоса алғанда, заңнамалық бастамаларға шолу жасалып, іске асырылып жатқан қолдау шараларының тиімділігі бағаланды. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының негізгі факторларын анықтады: мемлекеттік қолдау, инфрақұрылымның дамуы (бизнес-инкубаторлар, акселераторлар), қаржыландыруға қолжетімділік және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің артуы. Сонымен қатар негізгі мәселелер анықталды: институционалдық жетілудің жеткіліксіздігі, қаржылық ресурстарға шектеулі қолжетімділік, ақпараттандыру деңгейінің төмендігі және өңірлік теңсіздіктер. Жүргізілген талдау негізінде институционалдық ортаны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірленді, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетіктерін дамыту, қаржыландыру құралдары, ESG-тәсілдерін енгізу және әлеуметтік кәсіпкерлерді қолдауда цифрлық платформалардың рөлін күшейту ұсынылады. Әлеуметтік кәсіпкерлік әлеуметтік мәселелерді шешудің, жұмыспен қамтуды арттырудың және инклюзивті экономиканы дамытудың маңызды құралы болып табылады. Бұл сектордың тиімді дамуы институционалдық ортаны жүйелі түрде жетілдіруді, мемлекеттік қолдауды күшейтуді және халықаралық әлеуметтік-экономикалық кеңістікке интеграцияны талап етеді. 2026-01-01T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33095 Библиометрический анализ социальных факторов и потенциальных экономических последствий азартных игр среди молодежи и поколения Z Самамбаева, А.; Сайфулина, Н.; Соломатина, Н. Цель – провести библиометрический анализ научных публикаций, посвященных исследованию азартных игр среди поколения Z, индексированных в базе данных Scopus за период 2012–2025 гг., а также выявить основные направления исследований и факторы, влияющие на формирование игровой зависимости. Методы – библиометрический анализ, сравнительный анализ, методы систематизации и обобщения научной литературы, кластерный анализ, визуализация библиометрических данных. Результаты – проведен анализ динамики публикационной активности по исследуемой тематике, определены основные направления научных исследований, связанные с игровой зависимостью поколения Z, включая рискованное поведение, патологическую игровую зависимость, особенности принятия решений и культурные аспекты. Установлено, что представители поколения Z, являясь цифровыми аборигенами, интегрируют азартные игры в цифровую среду как элемент развлекательной культуры, объединяющей видеоигры, киберспорт и социальное взаимодействие. В результате выявляется четкая закономерность – данное поколение предпочитает быстрые и интерактивные игровые азартные игры, по выбранной базе данных проводится кластерный анализ, который выявил четыре различных кластера, включающих ключевые факторы, влияющие на зависимость от азартных игр в социально-экономическом контексте. Выводы – интерес к исследованиям азартных игр в социально-экономическом контексте поколения Z растет. Необходимо определить и разработать методологию профилактики, учитывающую цифровую среду и поведенческие особенности молодежи. Также указаны ограничения. Полученные доказательства дополняют существующий массив знаний и открывают новые направления для будущих исследований, а также содержат рекомендации по политике и программам профилактики игровой зависимости среди молодежи. 2026-01-01T00:00:00Z