http://repository.enu.kz/handle/enu/33284 Tue, 10 Nov 2026 13:07:53 GMT 2026-11-10T13:07:53Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33294 Қанипа Бітібаеваның қазақ әдебиетін оқытудағы инновациялық технологиясы Ахмадиева, Д.Ж.; Байтанасова, Қ.М. Мақалада қазіргі білім беру жүйесінің қарқынды даму жағдайында әдебиет пәнінің оқушылардың рухани-адамгершілік дүниесін қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. ХХІ ғасырдағы педагогикалық парадигманың өзгеруі білім беру мазмұнына тұлғаның құндылықтық бағдарларын, дүниетанымдық көзқарасын және рухани дамуын енгізуді талап етеді. Осы тұрғыда қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінің жас ұрпақтың ұлттық мәдениеті мен рухани құндылықтарын меңгеруінде, тілдік құзыреттілігі мен эстетикалық талғамын қалыптастыруында ерекше маңызға ие екендігі ғылыми тұрғыдан негізделеді. Әдебиет пәні оқушының көркем ойлауын, шығармашылық қабілетін дамытып, оның тұлғалық қалыптасуына ықпал ететін тәрбиелік әрі танымдық құрал ретінде сипатталады. Сонымен қатар мақалада мұғалім тұлғасының оқушының дүниетанымын қалыптастырудағы жетекші рөлі айқындалады. Осы тұрғыда қазақ педагогикасының көрнекті өкілі, жаңашыл ұстаз әрі әдіскер Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева еңбектерінің ғылыми-әдістемелік маңызы талданады. Әдіскер-ұстаздың қазақ әдебиетін оқыту әдістемесін жетілдіру бағытындағы педагогикалық тәжірибесі мен ғылыми ізденістерінің ұлттық білім беру жүйесін дамытудағы орны көрсетіледі. Жаңашыл ұстаздың қазақ әдебиетін оқытудағы инновациялық технологиясы, «Ой тастау, ойланту, ойлау» пәлсапасы негізінде оқытуға бағытталған әдістемелік ұстанымдарының қазақ әдебиетін оқыту әдістемесіне енгізген жаңалығы дәлелденеді. Зерттеу нәтижесінде Қ. Бітібаеваның әдебиетті оқытудағы инновациялық әдістері оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға, ұлттық рухани құндылықтарды меңгертуге және шығармашылық ойлау қабілетін дамытуға тиімді ықпал ететіндігі анықталады. Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/33294 2026-06-30T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33293 Translation of documentary novels: general information Matygulova, A.N.; Coşkun, J.; Tazhibayeva, S.Zh. This article examines the features of translating a documentary novel. This topic is raising as the number of publications, materials, articles, and films of the documentary genre has been growing. A documentary novel belongs to a special literary genre, based on real events. Translating a documentary novel is a complex work, where the translator needs knowledge of not only the original language and the target language, but also deep knowledge of historical data and the ability to convey this data in simple words without distortion. The research is aimed at studying the features of the reflection of historical reality and national and cultural specifics in the translation into English of M. Shayakhmetov’s documentary novel “The Silent Steppe”. Translation of such texts into other languages, in particular into Russian and English, is a complex task associated with the need to preserve historical authenticity, convey cultural specificity, as well as stylistic and emotional features of the original. It is important not only to convey the factual content, but also to adapt nationally specific realities, terms and images in such a way that they become understandable to representatives of another culture, without losing their authentic sound. Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/33293 2026-06-30T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33292 Түркі фольклорындағы «öleñ» термині: генезисі және жанрлық ерекшелігі Шәріп, А.Ж. Мақала түркі поэтикасында маңызды орын алатын және әртүрлі фонетикалық нұсқаларда (өлең, o’lan, өлөң, үләң, өләң, öleñ, üleñ) кездесетін “öleñ” сөзінің шығу төркінін, ортақ бастаулары мен жанрлық трансформациясын зерделеуге арналған. Аталған терминге қатысты локалды (жергілікті) түсініктердің аясынан шығып, оның жалпытүркілік фольклордағы функционалдық қызметі мен бірыңғай терминологиялық аппаратын жүйелеу зерттеудің мақсаты етіп қойылған. Эмпирикалық материал ретінде қазақ, қырғыз, өзбек, ұйғыр, түрікмен, татар, башқұрт, саха халықтарының фольклорлық мұралары жан-жақты қарастырылды. Мақалада пәнаралық байланыс негізінде салыстырмалы-тарихи, генетикалық, этимологиялық, құрылымдық-семантикалық және контекстуалдық талдау әдістері қолданылған. “Öleñ” сөзінің көнетүркілік ulа- («ұластыру»; «жалғастыру») немесе ül-/öl- («үлестіру», «өлшеу») түбірлерінен тарау ықтималдығы жөніндегі көзқарастар байыпталады. Бұл ұғымның бастапқыда хаос пен үйлесімсіздікті белгілі бір ырғақтық тәртіпке түсіру мағынасын бергені болжанады. Саханың олоҥхосы мен башқұрттың өләңін салыстыра қарағанда, бұл терминнің әуелде батырлық эпоспен байланысты болып, кейіннен қоғамдық-әлеуметтік және мәдени өзгерістер әсерімен лирикалық сипатқа көшкені және ғұрыптық фольклор жанрына айналғаны туралы гипотеза сараланады. Түркі халықтарының үйлену салтындағы “öleñ” айту дәстүріне тән ортақ белгілер айқындалады. Фольклорлық “öleñ”-нің синкретті табиғаты (сөз, музыка, перформанс бірлігі) және оның диалог (айтыс) формасында орындалу ерекшеліктері талданады. Зерттеу нәтижесінде “öleñ” ұланғайыр кеңістікті (Орталық Азия, Еділ-Жайық, Шығыс Сібір) мекендейтін түркі жұртының ортақ мәдени коды ретінде сипатталады. Бұл жұмыс түркі халықтарының поэтикалық мұрасын реконструкциялауға және ортақ фольклорлық үлгілерді жаңғыртуға септігін тигізеді. Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/33292 2026-06-30T00:00:00Z http://repository.enu.kz/handle/enu/33291 Родина как культурный код: эволюция образа в русской поэзии XIX–XXI веков Нургали, К.Р.; Богданова, Ю.А. Тема Родины в русской поэзии за два века заметно преобразилась. В XIX столетии она подавалась преимущественно через романтическую призму: восторг, идеализация, патриотическое чувство. К нашему времени картина резко усложнилась. Сегодняшние авторы пишут о Родине иначе – в их произведениях и любовь, и горечь, и память о трагических страницах прошлого, и попытка принять внутреннюю пестроту страны. Разговор о родной земле становится глубоко личным, почти исповедальным. В работе показано, как смена исторических эпох, общественные потрясения и новые эстетические запросы постепенно перестраивали поэтическую оптику. Выделены устойчивые образы (земля, поле, река, берёза, деревня, дорога, дом) и мотивы – от светлой пасторали до щемящей тревоги. Через призму коллективной памяти эти элементы образуют прочный смысловой каркас русской лирики. Анализ современных текстов выявляет интересную тенденцию: образ Родины всё чаще становится ареной столкновения традиции с новаторством, личного – с общим. Поэзия, как выясняется, не просто хранит память, но и постоянно перерабатывает её, не давая закостенеть нашим представлениям о самих себе. Такой ракурс открывает новые грани в, казалось бы, давно изученном материале. Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 GMT http://repository.enu.kz/handle/enu/33291 2026-06-30T00:00:00Z