Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының институционалдық ортасы мен факторларын талдау

Abstract

Мақала Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының институционалдық ортасы мен факторларын кешенді талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты – әлеуметтік кәсіпкерліктің қалыптасуы мен тұрақты дамуына әсер ететін негізгі институционалдық жағдайларды анықтау, сондай-ақ оның өсуіне кедергі келтіретін тосқауылдар мен ынталандырушы факторларды айқындау. Негізгі назар нормативтік-құқықтық базаға, мемлекеттік қолдау тетіктеріне, квазимемлекеттік сектор мен даму институттарының рөліне, мемлекет және азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимылға аударылады. Зерттеу әдістері ретінде институционалдық, жүйелік және салыстырмалы талдау, қолданыстағы қолдау бағдарламаларын бағалау, сондай-ақ әлеуметтік кәсіпкерлікті дамытудағы халықаралық тәжірибені талдау қолданылды. Әлеуметтік кәсіпкер мәртебесін бекітуді қоса алғанда, заңнамалық бастамаларға шолу жасалып, іске асырылып жатқан қолдау шараларының тиімділігі бағаланды. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуының негізгі факторларын анықтады: мемлекеттік қолдау, инфрақұрылымның дамуы (бизнес-инкубаторлар, акселераторлар), қаржыландыруға қолжетімділік және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің артуы. Сонымен қатар негізгі мәселелер анықталды: институционалдық жетілудің жеткіліксіздігі, қаржылық ресурстарға шектеулі қолжетімділік, ақпараттандыру деңгейінің төмендігі және өңірлік теңсіздіктер. Жүргізілген талдау негізінде институционалдық ортаны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірленді, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетіктерін дамыту, қаржыландыру құралдары, ESG-тәсілдерін енгізу және әлеуметтік кәсіпкерлерді қолдауда цифрлық платформалардың рөлін күшейту ұсынылады. Әлеуметтік кәсіпкерлік әлеуметтік мәселелерді шешудің, жұмыспен қамтуды арттырудың және инклюзивті экономиканы дамытудың маңызды құралы болып табылады. Бұл сектордың тиімді дамуы институционалдық ортаны жүйелі түрде жетілдіруді, мемлекеттік қолдауды күшейтуді және халықаралық әлеуметтік-экономикалық кеңістікке интеграцияны талап етеді.