Показать сокращенную информацию
PM-2.5 аэрозольдеріндегі бериллий -7 (7Be) атмосфералық белсенділігі: қолданылуы, тенденциялары және экологиялық перспективалары
| dc.contributor.author | Мухаметжанова, А.О. | |
| dc.contributor.author | Жумадилов, К.Ш. | |
| dc.contributor.author | Баграмова, А.А. | |
| dc.contributor.author | Байгазинов, Ж.А. | |
| dc.contributor.author | Насилов, Ж.О. | |
| dc.contributor.author | Касымжанов, М.Т. | |
| dc.contributor.author | Иванников, А.И. | |
| dc.contributor.author | Степаненко, В.Ф. | |
| dc.contributor.author | Хоши, М. | |
| dc.date.accessioned | 2026-11-11T12:26:31Z | |
| dc.date.available | 2026-11-11T12:26:31Z | |
| dc.date.issued | 2025-06-25 | |
| dc.identifier.issn | 2616-6836 | |
| dc.identifier.issn | 2663-1296 | |
| dc.identifier.other | DOI: https://doi.org/10.32523/2616-6836-2025-151-2-115-135 | |
| dc.identifier.uri | http://repository.enu.kz/handle/enu/33335 | |
| dc.description.abstract | Мақалада PM₂.₅ аэрозоль бөлшектеріндегі космогендік бериллий-7 (⁷Be) радионуклидінің атмосфералық белсенділігі туралы соңғы зерттеулердің егжей-тегжейлі талдауы келтірілген. Атмосфераның жоғары қабаттарында ғарыштық сәулелердің өзара әрекеттесуі нәтижесінде пайда болған ⁷Be аэрозольдер мен онымен байланысты ластаушы заттардың тасымалдануы мен трансформациясын бақылау және тропосфера мен стратосфера арасындағы алмасу механизмдерін зерттеу үшін пайдаланылуы мүмкін сезімтал және бірегей трассер болып табылады. Шолу мақала ⁷Be физикалық және химиялық қасиеттерін қарастырады, оны анықтаудың күрделі аналитикалық әдістерін, соның ішінде гамма-спектрометрияны сипаттайды және оның ауа райына және PM₂.₅ негізгі көздеріне байланысты маусымдық және аймақтық ауытқуларын қарастырады. Шолу ауа сапасын бағалау, тәуекелдерді басқару және келісілген халықаралық атмосфераны бақылау және ластануды азайту стратегияларын әзірлеу үшін ⁷Be пайдаланудың ғылыми және практикалық маңыздылығын көрсетеді. ⁷Be-ді аэрозольдердің трансшекаралық тасымалын сандық анықтау және ұсақ бөлшектердің ластануының қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына әсерін бағалау құралы ретінде пайдалануға ерекше назар аударылады. Мақалада сонымен қатар атмосфералық бақылау желісі мен модельдеу жүйесіндегі ⁷Be деректерінің интеграциясы талқыланады, соңғы жетістіктермен қатар қазіргі проблемалар баса айтылады. | ru_RU |
| dc.description.sponsorship | Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі. Гранттық қаржыландыру: AP23488651, 2024 жылғы 9 қыркүйектегі № 189/ГФ24-26 келісім; бағдарламалық-мақсаттық қаржыландыру: BR27101493, 2025 жылғы 5 ақпандағы № 29/ПЦФ-25-26 келісім. | ru_RU |
| dc.language.iso | other | ru_RU |
| dc.publisher | Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті | ru_RU |
| dc.relation.ispartofseries | №2 (151); | |
| dc.subject | бериллий-7 (⁷Be) | ru_RU |
| dc.subject | аэрозольдер | ru_RU |
| dc.subject | PM₂.₅ | ru_RU |
| dc.subject | атмосфералық мониторинг | ru_RU |
| dc.subject | экологиялық бағалау | ru_RU |
| dc.subject | радиоизотоптық индикаторлар | ru_RU |
| dc.subject | ластану тенденциялары | ru_RU |
| dc.title | PM-2.5 аэрозольдеріндегі бериллий -7 (7Be) атмосфералық белсенділігі: қолданылуы, тенденциялары және экологиялық перспективалары | ru_RU |
| dc.title.alternative | Атмосферная активность бериллия-7 (7Be) в аэрозолях PM2.5: применение, тенденции и экологические перспективы | ru_RU |
| dc.title.alternative | Atmospheric Activity of Beryllium-7 (7Be) in PM2.5 Aerosols: Applications, Trends, and Environmental Perspectives | ru_RU |
| dc.type | Article | ru_RU |