Шығыс Қазақстандағы сан есімді топонимдер (Шығыс Қазақстан және Абай облыстары)

Abstract

Кез келген аймақтағы топонимдердің қалыптасып дамуына географиялық орта, саяси оқиғалар мен ұлт, халықтың дүниетанымы мен көзқарасы әсер етеді. Жалпы жер-су атауларын лингвистикалық тұрғыда зерттегенде оларды географиялық аймаққа бөліп қарастыру өте тиімді. Біз нысан ретінде қарастырып отырған Шығыс Қазақстан облысында сан есім арқылы жасалған топонимдер көптеп кездеседі. Мақаламызда сан есім арқылы жасалған топонимдерді танымдық, этимиологиялық тұрғыдан қарастырамыз. Сонымен қатар түрленген сан есімді топонимдер мен аналитика-семантикалық тәсіл арқылы жасалған сан есім+зат есім арқылы жасалған біріккен географиялық атаулардың топонимжасамдағы қолданылу ерекшеліктері анықталды. Зерттеудің негізгі нысаны ретінде Шығыс Қазақстан облысындағы «үш, бес, алты, төрт, тоғыз» есептік сан есімдері арқылы жасалған топонимдер алынды. Семантикалық жағынан сан есімге жақын сөздерден жасалған топонимдер, яғни сан-мөлшер мәнді «егіз, қос, жарты, жарым, жалғыз, көп» сөздер мен зат есімнің бірігуі арқылы жасалған жер-су атаулары да қарастырылды.