Әлеуметтік желі тілінің лингвостилистикалық сипаты

Abstract

Қазақ тілі екі формада – ауызша және жазбаша түрде жүзеге асады. Виртуалды қатынас қазақ тілінің қолданылатын үшінші аясына айналып отыр. Ауызша және жазбаша қатынастың ерекшеліктері болатындығы сияқты әлеуметтік желі қатынасының да өзіндік ерекшеліктері бар. Әлеуметтік желі табиғатына тән белгілер ретінде мыналарды айтуға болады: 1) анонимділік; 2) желідегі байланыстың желі қолданушысының еркі мен қалауы бойынша іске асатындығы; 3) эмоционалдылықты беруде мәтінмен қоса бейвербалды амалдардың қолданылуы; 4) желідегі әрекеттердің жалпыға ортақ әлеуметтік нормалардан ауытқушылығы. Бұл белгілер әлеуметтік желі тілінің лингвистикалық ерекшелігіне ықпал етіп отыр. Әлеуметтік желі тілінің ауызша әрі жазбаша формада көрініс табуы бұл екеуінің де белгілерін өзіне қосқан стилистикалық әртүрлілігімен, көп функционалдылығымен, көптілділігімен, табиғатының жылдамдығымен сипатталады. Мақалада әлеуметтік желі тілінің лингвостилистикалық сипаты баяндалады. Әлеуметтік желі тілінің лингвостилистикалық ерекшеліктері ретінде коллоквиализация, экспрессивтілік, көпкодтылық және желі тіліндегі сөйлеудің тұрпайылануы мен арзанқолдылығы, уәжсіз көптілділігі айқындалады. Коллоквиализация ұғымы ауызекі сөйлеу тіліне тән сөздердің әдеби нормаға енуін білдіреді. Әлеуметтік желідегі экспрессивтілік желі қолданушыларының көздеген мақсаттарына сәйкес сөздерін айқын, мәнерлі, күшті әсер ететіндей етіп шығаруға байланысты жұмсалады. Әлеуметтік желідегі мәтіндер тек табиғи тілдік бірліктерден емес, графикалық, шрифтік, визуалды іспеттес құралдардан тұрады, бұл өз кезегінде желі тілінің көпкодтылығын айқындайтын белгі. Әлеуметтік желілердегі қарым-қатынастың кейбір ерекшеліктері сөйлеу мәдениетінің дөрекіленуі мен арзанқолдылық сипат алуына соқтырып отыр. Мақалада әлеуметтік желі тілінің лингвостилистикалық сипаты баяндалады. Әлеуметтік желі тілінің лингвостилистикалық ерекшеліктері ретінде коллоквиализация, экспрессивтілік, көпкодтылық және желі тіліндегі сөйлеудің тұрпайылануы мен арзанқолдылығы, уәжсіз көптілділігі айқындалады.Коллоквиализация ұғымы ауызекі сөйлеу тіліне тән сөздердің әдеби нормаға енуін білдіреді. Әлеуметтік желідегі экспрессивтілік желі қолданушыларының көздеген мақсаттарына сәйкес сөздерін айқын, мәнерлі, күшті әсер ететіндей етіп шығаруға байланысты жұмсалады. Әлеуметтік желідегі мәтіндер тек табиғи тілдік бірліктерден емес, графикалық, шрифтік, визуалды іспеттес құралдардан тұрады, бұл өз кезегінде желі тілінің көпкодтылығын айқындайтын белгі. Әлеуметтік желілердегі қарым-қатынастың кейбір ерекшеліктері сөйлеу мәдениетінің дөрекіленуі мен арзанқолдылық сипат алуына соқтырып отыр.